.jpg)
VRMI (09.05.2011) – Sài Gòn - Giai đoạn ba của chúng ta bắt đầu bằng đề tài phỏng vấn. Đây là một kỹ năng quan trọng. Hầu hết các bài báo, muốn có chất liệu phong phú, nhà báo phải dùng đến kỹ năng nay. Với đề tài này, chúng tôi xin tóm luợc những nguyên tác và kinh nghiệm của giáo sư Fabienne Gérault, Đại học Báo chí Lille, Pháp và nhà báo Metzler, K dựa trên tác phẩm: Creative Interviewing: The writer’s guilde to gathering information by asking questions, 3rd edition; USA: Allyn & Bacon, 1997
——————-
Các thể loại phỏng vấn
o Phân tích: một chuyên gia giải thích một sự việc, giúp cho độc giả hiểu được sự việc đó.
o Nhân chứng: một người chứng kiến hoặc tham gia một sự kiện thuật lại sự kiện.
o Thông tin: một người công tác trong một lĩnh vực tiết lộ các dự án, quyết sách trong lĩnh vực của mình.
o Ý kiến: người được hỏi đưa ra ý kiến của bản thân, bình luận một sự kiện thời sự.
o Phản ứng hay phỏng vấn nhanh: phản ứng ngắn và tức thì của một người trước một sự kiện. Nếu phỏng vấn nhiều người thì được gọi là micrô vỉa hè.
o Chân dung: người được phỏng vấn biểu lộ bản thân.
Chuẩn bị phỏng vấn
o Chọn đúng người để phỏng vấn và chọn đúng chủ đề.
o Liên hệ với người được phỏng vấn, trình bày với người đó chủ đề sẽ phỏng vấn để người đó chuẩn bị.
o Tìm hiểu về người mà mình phỏng vấn: thu thập tài liệu, tìm gặp các nhân vật liên quan.
o Đào sâu chủ đề: biết rõ những sự việc quan trọng, số liệu, các vấn đề đặt ra, từ đó xác định góc độ bài viết viết sẽ đề cập.
o Làm danh sách các câu hỏi, sắp xếp chúng theo thứ tự.
Làm chủ cuộc phỏng vấn
o Tập trung vào chủ đề, nhưng cũng đồng thời cởi mở và quan tâm, hứng thú với cuộc trò chuyện.
o Tự giới thiệu, nhắc lại mục đích phỏng vấn, giải thích điều mình trông đợi.
o Ngồi ở tư thế thoải mái đẻ ghi chép được dễ dàng.
o Tránh dùng máy ghi âm, trừ trường hợp cần thiết.
o Ghi chép.
o Nên chụp ảnh sau khi đã phỏng vấn.
Dẫn dắt câu chuyện như thế nào?
o Câu hỏi đầu tiên mang tính chung chung.
o Không bắt đầu bằng câu hỏi quan trọng nhất hay khó nhất, tạo niềm tin ở người đối thoại.
o Đẩy cuộc phỏng vấn đến chi tiết cụ thể nhất có thể được.
o Đặt câu hỏi mở.
o Quay trở lại chủ đề, nếu người được phỏng vấn đi quá xa hoặc quá ba hoa.
o Đặt lại một câu hỏi khác, nếu người được phỏng vấn trả lời quá chung chung.
o Đặt câu hỏi mở, nếu người được phỏng vấn kiệm lời, sau đó quay lại chủ đề.
o Đừng ngại ngắt lời người được phỏng vấn, hay yêu cầu người đó nói lại cho rõ.
o Biết cách ra khỏi câu hỏi ban đầu, nếu có một phát biểu ra khỏi chủ đề nhưng thú vị, có thể phục vụ cho phỏng vấn.
o Ghi chép chính xác các công thức, giai thoại.
o Không tranh luận, không đưa ra ý kiến của riêng mình.
o Trước khi chia tay, chắc chắn có thể liên lạc lại được với người được phỏng vấn.
Bốn dạng bài phỏng vấn
o Phỏng vấn dạng hỏi-đáp: là hình thức phổ biến nhất, dễ đọc.
o Phỏng vấn được trích dẫn: bài báo được viết dưới dạng bài tổng hợp hoặc tường thuật, trong đó nội dung chủ yếu dành cho những trích dẫn. Điều quan trọng là biết miêu tả nhân vật hoặc bối cảnh một cách sinh động. Cũng có thể đưa vào những chi tiết thuộc về bối cảnh hay những lời giải thích.
o Phỏng vấn dạng trò chuyện: phóng viên và người được phỏng vấn cùng có mặt. Bối cảnh, không khí cuộc trò chuyện đóng vai trò quan trọng. Bài báo gồm có đối thoại như trong tiểu thuyết. Hình thức mang tính văn học, thích hợp với các tạp chí hoặc chuyên mục văn hóa.
o Phỏng vấn độc thoại: chỉ có một hoặc hoàn toàn không có câu hỏi, và một trích dẫn dài lời người được phỏng vấn. Dạng này ít được dùng và không hay. Được coi như một lời tuyên bố. Nhất thiết phải chia phỏng vấn thành nhiều đoạn bằng các tít xen, chú ý chuyển đoạn.
Một vài lời khuyên trong việc biên tập phỏng vấn dạng hỏi-đáp
o Chọn câu hỏi: bằng cách đọc đi đọc lại toàn bộ nội dung ghi chép. Cần loại bỏ những chi tiết phụ. Đánh dấu những câu hỏi hay nhất, những nội dung thu hút sự chú ý.
o Thông điệp cốt lõi và dàn ý: xác định góc độ, ý chính của người mình phỏng vấn, ý chính này sẽ nằm trong tít, sau đó xây dựng bố cục, tức thứ tự câu hỏi và câu trả lời. Không nhất thiết phải theo đúng trình tự cuộc phỏng vấn. Cần xây dựng lại cuộc phỏng vấn, sao cho bài viết được chặt chẽ và lôgic hơn.
o Chuyển từ ngôn ngữ nói sang ngôn ngữ viết: đây là công việc chính khi biên tập. Phải bỏ đi những câu nói sai, những chỗ ngập ngừng, đồng thời giữ lại cách diễn đạt và câu chữ của người được phỏng vấn. Vì vậy đôi khi phải viết lại câu hỏi và câu trả lời, sao cho chúng đơn giản, ngắn gọn hơn.
o Sử dụng chữ đậm, chữ nghiêng,v.v… để phân biệt rõ câu hỏi và câu trả lời.
o Mở đầu và kết thúc: câu hỏi đầu tiên chính là mở đầu. Vì vậy phải đi thẳng vào vấn đề. Với câu trả lời cuối cùng-kết thúc, phải trở lại thông điệp chính hoặc mở ra góc độ xử lý.
o Độ dài: tùy mục tiêu và nội dung. Hình thức “ba câu hỏi …” là thích hợp, nhất là với những vấn đề thời sự.
o Sapô và box: sapô giới thiệu người được phỏng vấn và chủ đề cuộc phỏng vấn. Trong box, cần giới thiệu lý lịch trích ngang để giới thiệu đầy đủ hơn người được phỏng vấn. Box cũng có thể lấy một câu trả lời nằm ngoài chủ đề cuộc phỏng vấn hoặc những thông tin bổ sung.
o Tít: “trò chuyện với…” không phải là một tít. Hãy sử dụng thông điệp cốt lõi. Dễ nhất là dùng trích dẫn một câu nói ấn tượng tóm tắt được ý chính.
o Nếu phỏng vấn dài, phải chia đoạn ra bằng các tít nhỏ, bằng ảnh, chú thích ảnh bằng các trích dẫn.
Phỏng vấn nhiều người
o Micrô vỉa hè: phỏng vấn nhiều người dạng phản ứng, trả lời một câu hỏi duy nhất. Câu trả lời tương đối ngắn (một tin sâu), được minh họa bằng một ảnh và một giới thiệu ngắn gọn về người được phỏng vấn (tên, tuổi, nghề nghiệp, chỗ ở). Hình thức này rất sống động, rất con người, tạo điều kiện cho những người vô danh được phát biểu.
o Phỏng vấn so sánh: một câu hỏi được đặt ra cho nhiều người. Hình thức thường dùng để phân tích hoặc lấy các quan điểm khác nhau. Cần trình bày sao cho dễ đọc.
o Bàn tròn: dài và khó đọc hơn phỏng vấn so sánh. Dùng trong các tạp chí chuyên ngành, cho đối tượng độc giả có thói quen đọc và suy ngẫm.
o Đối thoại trực tiếp: thích hợp trong chính trị. Phóng viên cần dẫn dắt cuộc trò chuyện một cách khéo léo
Những khó khăn trong phỏng vấn
Khi không hẹn được cuộc phỏng vấn thì:
o Xây dựng cho một mình uy tín nghề nghiệp.
o Thể hiện lòng nhiệt tình về bài viết của mình
o Kiên trì. “Nếu cửa trước bị khóa, thử cửa sau xem sao. Nếu cửa sau cũng bị khóa, hãy thử cửa sổ!” Đối với những nhân vật nổi tiếng trong giới giải trí, cửa trước chính là những đại diện công chúng (PR) của họ. Cửa sau là các hiệp hội mà họ tham gia hay các ông bầu. Cửa sổ chính là bạn bè, đối tác làm ăn, họ hàng của họ
o Lạc quan. Chưa thử sao biết không được?
o Viết thư cho nguồn tin nói về nội dung bạn muốn phỏng vấn
o Gửi cho họ vài câu khen ngợi, đưa ra những câu hỏi cho họ thỏa sức thể hiện cái tôi
o Gọi cho nguồn tin mà bạn định phỏng vấn để kiểm tra lại thông tin bạn có từ các nguồn khác
o Hãy tìm cách tiếp cận nguồn tin của bạn một cách không chính thức
o Hãy tập trung vào chủ đề mà bạn biết nguồn tin sẽ thích nói và thích chia sẻ.
o Nói lời khen nịnh xã giao: “Biết là anh/chị bận. Người bận thường là những người thú vị nhất và quan trọng nhất… Nếu không tôi làm phiền với anh/chị làm gì…”
Khi có những câu hỏi nhạy cảm thì:
o Là câu hỏi khiến cho nguồn tin xấu hổ, chỉ trích liên quan tới công việc hay hoạt động chung của họ, hoặc câu hỏi riêng tư liên quan đến một sự kiện đáng buồn/đáng xấu hổ trong cuộc đời của họ
o Phóng viên điều tra không viết dựa trên những gì một chính trị gia / thương nhân trả lời phỏng vấn. PV phải làm “bài tập” ở nhà: nghiên cứu tài liệu và phỏng vấn những người khác, có bằng chứng để “vặn vẹo” khi nguồn tin muốn khẳng định, từ chối, giải thích, và đưa ra thông tin mới
o Không tranh cãi, buộc tội, hay tỏ ra không thiện cảm
o Câu hỏi riêng tư: Chỉ nên hỏi nếu chúng phục vụ cho bài viết
o Tránh ép buộc: Để nguồn tin tự do chọn lựa những chi tiết họ muốn kể. Hãy tiếp cận các lĩnh vực nhạy cảm một cách gián tiếp
o Hãy lắng nghe những tín hiệu gợi mở từ phía nguồn tin
Xác định tính chính xác thì:
o Phóng viên mới phỏng vấn thường lo lắng nhiều: thiết lập quan hệ thế nào, tránh câu hỏi ngốc nghếch ra sao, nên đãng trí quên những chi tiết nhỏ. Kết quả là thiếu chính xác: tên sai, hiểu nhầm, thông số kỹ thuật sai, câu mà nguồn tin nói đôi khi bị dẫn sai
o Để giải quyết, hãy kiểm tra lại tên, địa chỉ, tuổi, chức danh của nguồn tin. “Tôi muốn kiểm tra lại…” Cần kiểm tra lại những điểm chính. Hãy nhắc lại những thông tin quan trọng trong phỏng vấn để chắc chắn rằng bạn hiểu đúng
o Những câu nói. Trừ phi chắc chắn chính xác, còn tốt nhất bạn hãy đọc lại để nguồn tin xác nhận là bạn đã ghi nhận đúng
o Hãy đưa ra bối cảnh. Những bình luận của nguồn tin có thể bị hiểu sai vì phóng viên không hiểu bối cảnh
o Kiểm tra đối chứng. Đôi khi, bạn đưa tin sai vì nguồn tin nói sai. Hãy kiểm tra lại với một nguồn tin khác nếu bạn thấy nghi ngờ
Vài khó khăn khác thì :
o Không dám hỏi: He who asks is a fool for five minutes. He who does not ask is a fool forever
o Không biết hỏi gì: Cần biết rõ góc độ mình sẽ viết trong bài khi bắt đầu phỏng vấn để giả sử nguồn tin nói lan man thì mình cũng đưa họ về điểm mình cần hỏi dễ dàng
o Không quan tâm: “Tò mò” là một yếu tố quyết định sự thành công trong phỏng vấn. Khi nguồn tin thấy phóng viên không quan tâm gì thì họ cũng khó nhiệt tình trả lời những câu hay được.
o Không lắng nghe: Học giao tiếp mắt – mắt, có dáng vẻ điệu bộ tỏ ra quan tâm, ghi chép vừa đủ, không tranh cãi, hỏi câu hỏi tiếp theo câu trả lời
o Không chuẩn bị: câu hỏi hay nhất là câu mà người được hỏi không nghĩ rằng họ sẽ bị hỏi. Càng chuẩn bị kỹ, bạn càng dễ tìm ra những câu hỏi như vậy
o Ăn mặc cẩu thả: Quần jeans thủng lỗ chỗ, áo thun ba lỗ mát mẻ. Bề ngoài không mốt quá, nhưng không lạc hậu quá là sự lựa chọn phù hợp
o Định kiến trước: Luôn có sẵn câu hỏi trước khi họ hỏi và chỉ cần nguồn tin gật đầu công nhận. Phải là người thực sự biết lắng nghe. Phải lượn lờ quanh vấn đề, tìm hiểu nó và muốn biết nên nói chuyện với ai nữa để hiểu hơn về vấn đề này.
Thảo luận:
1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
Bài tập: Thực hiện một cuộc phỏng vấn dựa trên các nguyên tắc của bài hướng dẫn
Filed under: Học Online
[...] o Đối thoại trực tiếp: thích hợp trong chính trị. Phóng viên cần dẫn dắt cuộc trò chuyện một cách khéo léo xem chi tiết [...]
Câu hỏi 1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
Phạm Văn Lượng (Nhóm 7) xin trả lời theo cách đã làm khi chuẩn bị bài kết khóa, đề tài: SỨC MẠNH VÀ GIÁ TRỊ CỦA NGƯỜI NGHÈO (Bài báo chí)
Bước 1: Liên hệ trước những người PVL đã biết, đã quen và xin phỏng vấn họ, cho họ biết đề tài và xin cái hẹn. Đó là: một cư sĩ Phật giáo chuyên làm việc từ thiện vùng sâu vùng xa giúp người nghèo (làm từ thiện cá nhân không theo tổ chức nào (PVL đã gặp rồi). Đó là một linh mục DCCT cũng chuyên giúp người nghèo vùng sâu & xa (sẽ gặp vài ngày nữa). Đó là lời mời gọi hưởng ứng đề tài của các bạn blog đồng cảm, đồng cảnh ngộ (liên hệ qua mail pvl030575@gmail.com và blog http://vn.360plus.yahoo.com/pvl201035/ của PVL).
Bước 2: Gặp gỡ theo hẹn. Nhắc lại đề tài và theo “dòng nước của họ mà uốn éo lượn theo” để đạt mục đích của mình.
Ngoài những người quen biết trong phạm vi “chuyên nghiệp” của họ, PVL còn có ý định “tìm nhân vật” theo cách “người lạ / người chưa quen biết” nhưng cũng “rất chuyên nghiệp” theo cách sau:
Trực tiếp gặp người nghèo và phỏng vấn họ. Đó là những người phu quét đường, những người xin ăn, những anh xe ôm, chị bán hàng rong, bán vé số, những người ngủ vệ đường vì không nhà cửa… Có lẽ họ cũng có sức mạnh để vượt nghịch cảnh đời họ và họ cũng có giá trị đích thực của người nghèo, “đói cho sạch, rách cho thơm”.
Hoặc trực tiếp gặp đại diện các cơ quan từ thiện, các tổ chức thiện nguyện, các mái ấm cho người bất hạnh… để “nghe tiếng nói của họ” hoặc những “thân phận người” nơi đó.
PVL mong được chỉ giáo thêm của mọi người. Xin cảm ơn.
. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
Trước tiên tôi cần xác định đề tài nào? Sự việc gì?
Phần đầu của bài học (các thể loại phỏng vấn) đã gián tiếp cho tôi biết tùy vào sự kiện để chọn nhân vật cho đúng
Nhưng ở thời buổi nhiễu nhương này có những trường hợp Pv còn phải học thêm tính cách (hình sự) một chút mới có khả năng hoàn thành nhiệm vụ.
Ví dụ như sự kiện tại CỒN DẦU vừa qua ,theo bài học là chọn NHÂN CHỨNG hoặc CHÂN DUNG để phỏng vấn.
1.NHÂN CHỨNG là những người ở Cồn dầu thì họ bị chính quyền khủng bố nên sợ không dám tiếp xúc.
2 CHÂN DUNG là những người trực tiếp thay mặt chính quyền thì lại trốn tránh ,hoặc tìm cách bưng bít .
1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
Nhân vật cần phỏng vấn phải là người trong cuộc, hoặc có liên hệ với các ý tưởng sẽ được triển khai trong đề tài. Nếu có thể được thì nên chọn nhân vật phỏng vấn là người nổi tiếng, bài báo sẽ thu hút độc giả hơn.
2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
Khi dùng cùng một bảng câu hỏi để phỏng vấn nhiều người thì nhất thiết phải viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp, để trình bày các quan điểm khác nhau dựa theo kết quả phỏng vấn và tổng hợp các câu trả lời cùng quan điểm. Công việc này nhằm giúp độc giả có cái nhìn hệ thống về những ý kiến trái nhau khi bàn cùng một vấn đề.
Thảo luận:
1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
Để phỏng vấn đúng đề tài, nhân vật được phỏng vấn là yếu tố quyết định cho cuộc phỏng vấn có kết quả tốt hay không, có thành công hay không. Do vậy, cần thấy trong để tài phỏng vấn, người được phỏng vấn là nhân vật chính của đề tài phỏng vấn, của sự kiện đang diễn ra, hoặc sự kiện có tầm ảnh hưởng xã hội to lớn.
2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
Khi chúng ta cần kết quả của cuộc phỏng vấn theo hướng sắp đặt trước. hoặc những cuộc phỏng vấn chỉ cần kết quả, không cần bình luận hay phân tích đề tài, sự kiện. ở đây có thêm 1 phương pháp phỏng vấn dạng hỏi đáp theo hướng sắp đặt sẵn phương pháp phỏng vấn dạng câu hỏi mở, dạng này dễ cho người được phỏng vấn vì chỉ cần trả lời một trong một số gợi ý của người phỏng vấn. Dạng câu hỏi mở này dễ đưa lại kết quả cho người phỏng vấn hơn, vì gần gủi và tạo điều kiện cho người được phỏng vấn có quyết định và lựa chọn trong câu trả lời của mình
Thảo luận:
1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
Theo con, trước tiên chúng ta phải xác định được đề tài cần phỏng vấn. Từ đó xác định một cách rõ ràng mục đích của đề tài,cũng là mục đích cuộc phỏng vấn. (Vì có một đề tài, nhưng mỗi người lại hướng đến một mục đích khác nhau). Con cho rằng, mục đích phỏng vấn rất quan trọng. Vì khi xác định đề tài phỏng vấn, chúng ta sẽ có rất nhiều đối tượng liên quan cần phỏng vấn. Việc xác định mục đích của bài viết giúp ta thu hẹp phạm vi người cần phỏng vấn.
Ví dụ, khi con muốn viết về đề tài “Bảo vệ sự sống chẳng hạn”. Nếu mục đích của con hướng đến các cô gái và các bà mẹ, giúp họ nhận thức đúng và ý thức được việc làm của mình, thì nhân vật con cần phonrh vấn là các nhà nghiên cứu chuyên sâu về lĩnh vực này, những người đã từng phá thai (Cái này rất khó và nhạy cảm, nhưng có lẽ họ sẽ chia sẻ khi biết mục đích của người viết.), là các bác sĩ (ví dụ để lấy những cảnh báo),… Nói chung là những nhận vật mà con có thể lấy ý kiến để làm cho bài viết của con với mục đich đã có trước,…
Như vậy, con muốn nhấn mạnh, mục đích của bài viết, con muốn người đọc rút ra đc cái gì, thấy được cais gì.
Sau khi xác định được mục đích bài viết, con sẽ tìm cách liên hệ với người mà con cho rằng có thể đáp ứng được. Con cũng cho rằng cần chọn lựa ng được phỏng vấn kĩ càng, con cứ chọn đã, còn việc tiếp cận và sự đồng ý của họ thì là khâu sau rồi.
2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
1. Để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài cần phải:
- biết được người có chuyên môn về lĩnh vực mà mình định mời phỏng vấn. Ví dụ: Khi bạn muốn làm sáng tỏ chức năng Ủy Ban Công Lý & Hòa Bình, bạn nên tìm cách liên hệ với Đức cha Nguyễn Thái Hợp. Bạn muốn biết về kế hoạch và đường hướng phát triển của Ủy Ban Giáo Dục Công Giáo thì phải tìm Đức cha Nguyễn Văn Khảm. Bạn muốn tìm hiểu về đời sống giáo dân của một giáo xứ thì bạn nên tìm gặp Cha sở, chứ không thể tìm một người giáo dân sống lâu đời tại đó… Tuy nhiên có nhiều trường hợp Đấng bản quyền có thể ủy nhiệm một người nào đó để thay mặt các ngài tiếp xúc và trả lời thay họ.
- lên kế hoạch cụ thể trong bao lâu bạn sẽ phải hoàn thành đề tài phỏng vấn của bạn. Vì không thể bạn muốn liên hệ ai để xin được phỏng vấn thì người ta nhận lời ngay. Vì họ của lịch làm việc riêng của họ.
- nói rõ đề tài của bạn là gì. Bạn định làm gì với kết quả của buổi phỏng vấn đó (đăng ở đâu, phổ biến ở giáo xứ nào, hay làm tài liệu nghiên cứu, viết lách…)
- nêu rõ địa điểm, thời gian, khoảng thời gian dự định cho buổi gặp gỡ.
- nêu rõ bạn là ai, bạn đang làm gì, thuộc giáo xứ nào, thuộc đoàn thể nào, nghề nghiệp chuyên môn, thẻ hành nghề, ai cấp…
- nếu được xin giấy giới thiệu của những người mà bạn nghĩ là có uy tín có thể giúp bạn gặp được người như bạn mong muốn.
Đó là những suy nghĩ của tôi. Mong mọi người góp ý thêm và tôi cũng đang đọc hàng ngày những ý kiến của các bạn.
xin chào Thạnh ( bạn cùng tổ với tôi )
xin được hỏi tại sao ? muốn tìm hiểu tình hình giáo dân phải tìm cha Sở mà không thể tìm hiểu ở những người giáo dân sống lâu năm ở đó . ( vì bạn không hề giải thích, hay nói ra lý do ?) tô không muốn đoán ý bạn .
nhưng tôi được biết vụ việc xảy ra ở Cồn Dầu ,Đà Nẵng ,VN , và cũng theo nhà báo JB . VINH hiện đang là giảng viên trong khoá học này cuả chúng ta.
theo phóng sự cuả anh Vinh : Cồn Dầu Ký sự 1,2,3 xin đọc lại theo đường link : http://www.nuvuongcongly.net/xa-hoi/phong-su/c%e1%bb%93n-d%e1%ba%a7u-ky-s%e1%bb%b1-%e2%80%93-k%e1%bb%b3-i-d%e1%bb%a9c-cha-giuse-chau-ng%e1%bb%8dc-tri-thong-tin-v%e1%bb%81-c%e1%bb%93n-d%e1%ba%a7u/
thì ngay cả GM coi sóc điạ phận , đến Lm chăn dắt Cồn Dầu , cũng không cho tin chính xác (không thật) bằng những giáo dân sống lâu năm, gắn bó trên mảnh đất Cồn Dầu này. thân ái
Xin chào anh Liêm,
Xin lỗi vì trả lời anh chậm vì tôi đi công tác suốt tuần rồi.
Tôi nói như vậy là nguyên tăc chung. Vì mục tử thường nắm rõ đời sống của con chiên, cộng đoàn mình nhiều hơn.
Vâng câu hỏi của anh khá chính xác giúp tôi hiểu thêm. Đúng là một phóng viên thì mình phải lăn xả mọi ngóc ngách có thể để có thông tin phong và kết hợp nhiều nguồn hơn. Nhưng khách quan mà nói đê có nguồn tin tin cậy mình phải liên hệ đến người dẫn đầu và tất nhiên mỗi người tùy kiên thức và học thức có sự phán đoán riêng của mình. Hơn nữa anh em mình mới học sơ sơ thôi nên tôi nghỉ nghề sẽ dây nghề. Hoặc biết đâu chúng ta sẽ học được thêm nhiều nghiệp vụ săn tin và sàn lọc thông tin nếu anh em ta qua được kỳ thi này thì sau. Chắc anh đồng ý với tôi. Thân mến và mong anh em ta luôn giử liên lạc. Vì lâu rồi tổ 2 chỉ có anh và tôi.
- Trước hết ta nên nghiên cứu đề tài kỹ lưỡng .(như tham khảo , lời Chúa ,học thuyết xã hội công giáo , …)
rồi xác định là ta đang muốn phản biện hay muốn thúc đẩy, phổ biến đề tài , đến các thành phân dân chúng , muốn giải thích , chứng minh đề tài theo chiều thuận hay nghịch. cuối cùng là để được đa số ủng hộ đi theo hướng đề tài vạch để đạt tới công ích cho toàn ,giáo hội , xã hội.
từ đó ta sẽ tìm những nhân vật nổi tiếng trong giáo hội , xã hội để phỏng vấn . theo tôi nếu có thể được ta có thể phỏng vấn cả hai nhân vật theo chiều thuận cũng như Nghịch.
thí dụ như đề tài ” Đối Thoại hay Thoả hiệp” với Hy Phạm Minh Mẫn luôn luôn đề cao “đối thoại” , lại còn chỉ trích các giáo phận miền bắc VN” không sống” ,tinh thần Công Đồng Vatican 2, vì đã không chịu đi theo đường lối “Đối thoại ” cuà riêng HY Mẫn . như thế phỏng vấn ngài là đúng nhân vật .
nhưng ngược lại có những LM ,GM khác cho rằng lối “Đối thoại ” cuả HY Phạm Minh Mẫn không phài đúng nghỉa cuà nó mà là “thoả hiệp ” . vì vậy chúng ta có thể phỏng vấn một nhân vật nưả để chứng minh phản biện. cũng từ đó chúng ta mới có đề tài :
Đối Thoại hay thoả hiệp . hy vọng rằnh tác phẩm báo chí sẽ có giá triị như bài học đã gợi ý hướng dẫn:
1/ Chọn đúng người để phỏng vấn và chọn đúng chủ đề.
2/ Liên hệ với người được phỏng vấn, trình bày với người đó chủ đề sẽ phỏng vấn để người đó chuẩn bị.
3/ Tìm hiểu về người mà mình phỏng vấn: thu thập tài liệu, tìm gặp các nhân vật liên quan.
4/ Đào sâu chủ đề: biết rõ những sự việc quan trọng, số liệu, các vấn đề đặt ra, từ đó xác định góc độ bài viết viết sẽ đề cập.
5/ Làm danh sách các câu hỏi, sắp xếp chúng theo thứ tự.
- Khi cần làm sáng tỏ một vấn đề , hoặc muốn phổ biến những khúc mắc cuả một sự kiện xảy ra có liên quan trực tiếp , hay gián tiếp đến nhân vật mà đã được ta phòng vấn. cũng như nhu cầu được biết thông tin đúng, cuả toàn thể dân chúng, mà khi phỏng vấn nhân vật được hỏi , nói chuyện lan man , dài dòng , đi ngoài đề tài ,không sát với chủ đề .
chúng ta nên viết lại ( biên tâp) bài phỏng vấn hỏi đáp .
cám ơn BHV, và các bạn cho ý kiến về thảo luận này .xin Chúa , và Mẹ HCG luôn ban bình an cho mọi người .
[...] Phỏng vấn: Nguyên tắc & kinh nghiệm – Tuần IX Posted on Tháng Mười 27, 2010 by vietrenews [...]
[...] Tran, on Tháng Mười 30, 2010 lúc 10:50 [...]
[] …[]
2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
Một bài phỏng vấn cần viết thành dạng hỏi đáp khi bài viết chỉ phỏng vấn một hoặc hai người, khi muốn đưa độc giả đến với không gian thật của buổi phỏng vấn, khi người viết bài muốn bảo đảm tính khách quan của cuộc trò chuyện. Viết lại bài phỏng vấn có thể giúp người đọc có cảm nhận rằng họ đang được chứng kiến cuộc phỏng vấn này, theo dõi từ đầu đến cuối, và hiểu được tiến trình trả lwoif cũng như mục đích của người phỏng vấn. Hơn nữa, phỏng vấn dạng hỏi đáp là loại phỏng vấn phổ biến và dễ đọc, Do vậy, khi hướng vào các độc giả phổ thông cũng nên viết lại ở dạng hỏi đáp. Khi đọc bài phỏng vấn ở dạng hỏi đáp, con thường có cảm nhận rằng nó chính xác, tức là quan điểm của người được phỏng vấn được giữ nguyên (Đôi khi chỉ là cảm nhận “đúng” của cá nhân, vì không phải tất cả các bài viết đều đúng sự thật như người trả lời nói).
Viết lại ở dạng hỏi đáp, cũng tránh người đọc phân tâm bởi những bình luận hay ý kiến cá nhân của người viết, kéo người đọc tập trung vào câu trả lời để có những nhận định cá nhân
….
Câu 1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
Để có được một bài phỏng vấn đúng trọng tâm đề tài và nhân vật phỏng vấn chính xác thì em nghĩ có hai yếu tố sau đây.
Trước tiên, người muốn thực hiện cuộc phỏng vấn phải nắm bắt rõ đề tài, mục đích của buổi phỏng vấn. Giả sử nếu người muốn thực hiện phỏng vấn mà không nắm rõ đề tài thì kết quả, cho dù tìm đúng người để phỏng vấn, vẫn là không đạt, bởi vì họ hoặc người phỏng vấn sẽ lan man vì cả hai không biết mục đích là gì. Thế nên để có được bài phỏng vấn đạt yêu cầu nhất thiết người muốn thực hiện phỏng vấn cần nắm rõ đề tài và mục đích của mình.
Thứ hai, Bài phỏng vấn chỉ đạt kết quả tốt khi ta tìm được người cần phỏng vấn thích hợp. Cụ thể nếu như ta cần biết một số điều về lĩnh vực giáo dục thì không thể qua hỏi mấy ông làm bên ngành y tế vì chắc chắn là họ không sâu sát và không hiểu hết những vấn đề của ngành giáo dục.
Tìm người để phỏng vấn ta nên lựa chọn kĩ lưỡng, có chọn lọc và cũng tùy từng dạng phỏng vấn, cho từng mục đích. Để tìm được người đó, dĩ nhiên, ta phải tìm hiểu trước. Khi phỏng vấn ta cần chủ động để đặt những câu hỏi để đạt được mục tiêu của mình nhờ đã chuẩn bị kĩ lưỡng.
Tóm lại, để đạt được một cuộc phỏng vấn thành công, ta cần chuẩn bị kĩ lưỡng. Chuẩn bị trước khi phỏng vấn tức là nắm rõ mục đích và chuẩn bị các câu hỏi, trong khi phỏng vấn cần chủ động và xử trí nhanh và những việc cần làm sau khi phỏng vấn.
Câu 2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
Khi biên tập các bài báo, tùy vào mục đích mà biên tập viên trích dẫn hay đăng lại toàn bộ bài phỏng vấn dạng hỏi đáp. Câu hỏi đặt ra là khi nào nên đăng lại cả bài phỏng vấn dạng hỏi đáp? Theo em, ta chỉ nên đăng bài phỏng vấn dạng hỏi đáp khi.
Đăng bài phỏng vấn hỏi đáp khi cần cho mọi người theo dõi toàn bộ diễn biến của buổi phóng vấn. Đang dạng này ta thấy được sự khách quan của người phỏng vấn. Bài dạng này người phỏng vấn nắm chủ động khi đặt câu hỏi nên bài đi đúng trọng tâm.
Thường đăng dạng phỏng vấn hỏi đáp khi nhằm nêu lên quan điểm đầy đủ của người được phỏng vấn. Vì khi đăng dạng này thì sẽ thấy rõ hoặc ít là một phần lớn được quan điểm và suy nghĩ của người bị phỏng vấn qua những điều họ nói.
Câu 2: Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
Phạm Văn Lượng (Nhóm 7).
Đã đọc kỹ lại phần giáo trình liên quan đến phỏng vấn dạng hỏi đáp. Tuy nhiên PVL có thể chưa hiểu hết ý của câu hỏi, vì chưa có kinh nghiệm. Dù vậy, phần trả lời sau đây là “sự hiểu biết hạn hẹp” của PVL. (chú ý chữ VIẾT LẠI).
Có hai trường hợp:
Trường hợp 1: Bản thân bài phỏng vấn, đúng nghĩa là phỏng vấn hỏi đáp, giữa người phỏng vấn và người được phỏng vấn trên một đề tài và hệ thống câu hỏi chuẩn bị sẵn. Nếu “dòng chảy của cuộc phỏng vấn hỏi đáp êm xuôi” thì không nói làm gì. Còn nếu có vấn đề, thì người biên tập phải viết lại bài phỏng vấn hỏi đáp. Phải viết lại vì những lý do sau:
Người trả lời đi lạc đề, nói dông dài mông lung, ngôn ngữ quá dung dị, bình dân, đời thường đến độ dung tục khi dùng ngôn ngữ kém văn hóa, ba hoa chích chòe thổi phồng cái tôi của mình không đáng có và chẳng ăn nhập gì với đề tài., cách diễn đạt của người nói về mặt ngôn ngữ, ngữ pháp, câu cú thiếu chuẩn xác, ý tứ trùng lặp khi trả lời nhiều câu hỏi khác nhau hoặc trả lời một câu hỏi nhưng có hai ba ý khi trả lời, có những ý nên xếp vào “câu hỏi khác” / khi biên tập lại, người phỏng vấn cũng cần chú ý sắp xêp lại tiến trình bài phỏng vấn sao cho bố cục hợp lý, dễ chấp nhận.
Trường hợp 2: Bản chất bài phỏng vấn không phải là dạng phỏng vấn hỏi đáp, chẳng hạn phỏng vấn dạng trò chuyện hoặc phỏng vấn dạng độc thoại. Tôi muốn biến cải (tương tự trong âm nhạc dùng từ biến tấu – Variations trên một nhạc đề cho sẵn) hai dạng phỏng vấn đó thành dạng phỏng vấn hỏi đáp, và dĩ nhiên người được phỏng vấn đã “nói, nêu ý kiến của họ” rồi. Người biên tập dựa vào đó để hình thành hệ thống câu hỏi rồi ráp “ý trả lời vào”. Khi nêu lên trường hợp này, PVL có nghĩ đến các nhà đạo diễn, biên kịch, họ biến cải , phóng tác một tác phẩm văn học thành một vở kịch chẳng hạn, và dạng hỏi đáp có thể được vận dụng.
Có thể đó là ý kiến của PVL không đúng với “truyền thống”. Mong được học hỏi kinh nghiệm của “người đi trước”. PVL chân thành cảm ơn.
Nếu FX, tốt nhất nên thể hiện chính xác nhất buổi phỏng vấn, không nên biến tấu. Đôi khi còn ghi chú rõ khung cảnh, cảm xúc của người được phỏng vấn. Vd: Chị B nghẹn ngào, hoặc anh A rơi lệ. Bài viết thậm chí còn nêu rõ những thán từ (ối giời ơi, ừ nhỉ, à há…) và cả những từ phát âm theo tiếng địa phương. Vd: mạ (mẹ), chế (chị).
Trên đây là vài ý bổ sung cùng anh PVL.
Tôi không đồng ý với anh Lượng về việc biên tập lại câu trả lời của người được phỏng vấn vì sẽ sai đi nguyên tắc trung thực của người phóng viên,chỉ có thể chỉnh sủa lại dạng viết cho gọn gàng lại thí dụ như do thói quen hay dùng nhiều từ: là,thì,ở.v.vv…nhưng bản chất của người được phỏng vấn về sự việc đó vẫn cần phải giữ nguyên tính trung thực.Còn việc người được phỏng vẫn ba hoa chích chòe thì do phóng viên đó nên chủ động cắt ngang và khéo léo chuyển câu hỏi để chuyển sang câu hỏi khác sau đó chuyển lại câu hỏi trước đó,trong bài học có hướng dẫn mà.
Lấy ví dụ:
Phỏng vấn một ông Tiến sĩ (giấy) chẳng hạn,nếu như ông ta nói như điều mô tả của anh Lượng trên thì tôi cứ để nguyên văn vì như vậy độc giả sẽ dễ nhận được ( bản chất ) của ông ta hơn. hê .hê
1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
- Trước hết người phỏng vấn phải nắm rõ đề tài. Tìm mọi nguồn thông tin liên quan đến đề tài.
- Thông qua đó sẽ biết được những người và tổ chức nào am hiểu về đề tài mình cần phỏng vấn.
- Chọn lọc những nhân vật có thể liên hệ được, điển hình hoặc có độ tin cậy hoặc có tên tuổi rõ ràng để tăng độ tin cậy của bài viết.
- Lập kế hoạch phỏng vấn, bao gồm: những câu hỏi, thời gian bắt đầu, địa điểm, …Dự kiến kết thúc đợt phỏng vấn để tổng hợp, biên tập bài viết.
2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
Theo tôi, khi cần cung cấp thông tin thời sự, các bài phóng sự thì nên sử dụng phỏng vấn kiểu hỏi đáp. Các bài phân tích, bình luận thì ít sử dụng phỏng vấn kiểu hỏi đáp hơn, mà thường dựa vào các dạng nguồn tin khác.
[...] Phỏng vấn: Nguyên tắc & kinh nghiệm – Tuần IX [...]
1 – làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài ?
– Khi đã có sự kiện .dựa vào nguyên tác 5W + 1H Ta dễ dàng tìm ra nhân vật cần phỏng vấn.
. thí dụ : sự kiện là : ” học sinh nữ đánh nhau trong học đường ”
– các câu hỏi được đặt ra :
. nguyên nhân xảy ra ?
. diễn biến ? hiện trường ? người chứng kiến ,hậu quả …….?
. Sử lý vụ việc của nhà trường ? pháp luật ?
– trong trường hợp này : các nhân vật cần phỏng vấn là : nạn nhân , nhân chứng , ban giám hiệu.và nếu hậu quả nghiêm trọng thì phỏng vấn thêm cơ quan công an.
– Trong thực tế vấn đề tìm nhân vật để phóng vấn đã có nhưng khó là có dễ tiếp cận được nhân vật đó để phỏng vấn hay không ? đó mới là vấn đề .
– Trong nhiều lần nghe đài ( radio ) các phóng viên diễn tả sự kiện đã tìm hết cách để phỏng vấn các nhân vật có liên quan . nhưng trong bối cảnh xã hội hiện nay ít người muốn trả lời phỏng vấn vì họ sợ…. và được hỏi qua điện thoại thì thường là được báo : đi công tác không có nhà .Hoặc không trả lời.
2 – khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
– có 4 dạng phỏng vấn : Dạng hỏi đáp . – dạng phỏng vấn được trích dẫn – Dạng trò chuyện – dạng độc thoại . Thông thường dạng phỏng vấn hỏi đáp thường được áp dụng nhất . và thường thì theo cách dẫn của phóng viên dể câu chuyện không đi ra ngoài quá nhiều , nhưng đôi khi nhân vật được phỏng vấn cao hứng quá ,mà người phỏng vấn vì sự tế nhị , nể nang … đã không kiểm soát được câu chuyện . trong tình huống này thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp .
– ý kiến nhỏ để chia sẻ .xin được học hỏi thêm . con xin cám ơn.
Tháng hoa kính Mẹ
Hằng năm cứ vào tháng năm, tháng giáo hội đặc biệt dành để tôn kính Mẹ Maria và dạy chúng ta hãy sống theo những lời khuyên của Mẹ là hãy ăn năn đền tội, hãy tôn sùng Mẫu Tâm và hãy năng lần hạt Mân Côi.
Các cộng đoàn, các giáo họ, các giáo xứ trên cả nước long trọng tổ chức các buổi rước kiệu, dâng hoa, lần hạt mân côi, những hy sinh, hãm mình, bác ái dâng lên Đức Mẹ như những bó hoa thiêng liêng được đan kết bằng các bông hoa tươi thắm để tỏ lòng tôn kính Mẹ.
Như bao cộng đoàn trên cả nước, bằng những lời kinh nguyện sốt sắng kính dâng lên Mẹ hiền qua tràng chuỗi Mân Côi, những việc làm bác ái, mọi hy sinh và các khó khăn giữa đời thường của Nhóm cầu nguyện Mễ Du Nha Trang như những đóa hoa lòng tươi thắm.
Và đây là những ước muốn và tâm tình của Anh Giacôbê Nguyễn Lộc trưởng nhóm cầu nguyện Mễ Du Nha trang
Chào Anh, được biết Anh là Trưởng nhóm Tông Đồ Cầu Nguyện Mễ Du Nha Trang, Anh có thể cho biết đôi nét về mục đích Linh đạo và các hoạt động Tông Đồ của nhóm tại Giáo Phận Nha Trang,
Anh Giacôbê Nguyễn Lộc :
“Là những Kitô hữu, chúng tôi vẫn mãi thao thức làm sao, khi sống trong ơn gọi giáo dân của mình giữa trăm chiều thử thách, cũng như bôn ba của cuộc sống đời thường mà vẫn giữ vững được niềm tin và đức ái trọn hảo đối với anh chị em chung quanh. Sau cùng chúng tôi quyết định ngồi lại với nhau để làm một điều gì đó và quyết định chọn Dức Maria làm Đấng bảo trợ, được sự giới thiệu của một số linh mục chúng tôi đã đến với phong trào cầu nguyện phát xuất từ giáo xứ Mễ Du thuộc Nam Tư cũ nay gọi là Bosnia – Hercegovina. Một phong trào luôn dặt Đức Kitô làm cùng đích của đời mình và Đức Maria như là một khuôn mẫu tuyệt vời cho đời sồng cầu nguyện, phục vụ và tín thác.
Thế rồi nhóm Mễ Du Nha Trang dưới sự hướng dẫn của linh mục linh hướng như vết dầu loang. Nhờ ơn Chúa giúp ( cũng như qua sự bảo trợ một cách đặc biệt của Đức Maria) thành viên càng ngày càng tăng và tinh thần cầu nguyện Mễ Du đã lan rộng khắp các giáo xứ. Để khích lệ chúng tôi, ngày 25/11/2009 Đức Cha Phaolô Nguyên Giám Mục Giáo Phận Nha Trang, Nguyên Chủ Tịch Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, Ngài đã ký văn bản cho phép Nhóm chúng tôi được chính thức sinh hoạt trong toàn Giáo Phận, hiện nay Đức Cha Giuse Vị Chủ Chăn mới Ngài cũng luôn khích lệ chúng tôi.
Ngoài việc hợp nhau cầu nguyện hằng tuần. anh chị em Mễ Du cùng với Cha linh hướng còn đến với người nghèo, cách riêng những anh chị em trong các bệnh viện HIV/AIDS, lao phổi để động viên, an ủi, giúp đỡ và ban bí tích.”
Qua những năm hoạt động. Nhóm Cầu Nguyện Mễ Du của Anh sinh hoạt và làm việc Tông Đồ khắp nơi trên Giáo Phận, vậy Nhóm Anh có gặp khó khăn gì về mặt tài chánh hay các trở ngại gì về mặt chính quyền hay Giáo quyền không thưa Anh
Anh Giacôbê Nguyễn Lộc:
“Câu hỏi của anh rất thực tế, mặc dầu hàng ngìn nhóm cầu nguyện theo tinh thần Mễ Du đã được hình thành khắp nơi trên thế giới và hiệu quả của các phong trào này không ai chối cải được, tinh thần này đã giúp anh chị em chúng tôi thực hành tin mừng Đức Kitô rất thiết thực trong ơn gọi giáo dân của mình, tuy nhiên cũng còn một số nơi chưa nhiệt tình lắm để cho giáo dân thoải mái theo phong trào này, đó là một trở ngại cho chúng tôi. Nhưng không sao, chúng tôi luôn tín thác mọi sự cho tình yêu Thiên Chúa và Đức Trinh Nữ Maria Đấng bảo trợ đầy quyền năng lo liệu.
Về chính quyền thì hiện nay chưa thấy có trở ngại gì, vì chúng tôi sinh hoạt đơn thuần đạo đức, tôn giáo thôi mà hơn nữa môi trường sinh hoạt là Nhà Thờ. Còn làm công việc từ thiện, bác ái thì chúng tôi hoàn toàn tự lực, tự cường, kiếm được gì đóng góp được gì thì chia xẻ với anh chị em nghèo khổ khắp nơi từ kinh đến anh chị em dân tộc. thỉnh thoảng có ân nhân hoặc linh mục nào đó giúp đỡ thì mình chia xẻ đậm đà hơn. Nói chung tài chánh mà khá hơn có lẽ sẻ làm đựơc nhiều chuyện hơn.”
Cuối cùng, xin Anh cho biết những mong muốn và hướng hoạt động của nhóm trong những năm tới ạ
Anh Giacôbê Nguyễn Lộc:
“ Ước mong sao tinh thần Mễ Du được nhiều người đón nhận để đời sống đức tin được khởi sắc hơn, vì theo kinh nghiệm chính bản thân tôi là một cựu tu sĩ nhưng đời sống đạo của mình trước đây nó lề mề làm sao, nhưng từ lúc theo Đức Maria trong phong trào cầu nguyện này mình thay đổi rất nhiều và mỗi khi vấp ngã lại dể dàng về với Chúa và Giáo Hội hơn, quả thật vai trò trung gian của Mẹ maria hết sức quan trọng đối với chúng ta để đưa chúng ta đến với Đức Kitô.
Và ước vọng cuối cùng là mong muốn được nhiều ân nhân rộng tay chia xẻ để chúng tôi phục vụ người nghèo, cách riêng những bệnh nhân neo đơn nhiều hơn và thiết thực hơn.”
Chân thành cảm ơn Anh, cầu chúc Anh và các Anh Chị Em trong Nhóm luôn bình an, đạt được những mong muốn tốt đẹp trong Chúa Thánh Thần
* Vâng! Chúng con xin dâng lên mẹ những đóa hoa lòng, những chuỗi hoa mân côi tươi thắm đầy màu sắc, chúng con tín thác phó dâng những khó khăn, những đau khổ, những buồn vui và tât cả mọi sự nơi Mẹ, xin Mẹ soi sáng, nhậm lời và nâng đỡ chúng con để chúng con luôn bước đi trên con đường đến với Chúa qua trung gian Mẹ.
1. Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?
Trươc tiên phải chọn đề tài, sau đó tìm người để phỏng vấn, có thể nhân vật đươc phỏng vấn là những người quen hoặc những người trong cuộc của sự kiện hay đề tài nào đó.
2. Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?
biên tập lại bài phỏng vấn khi tổng hợp các nguồn tin, và có thể dựa trên các bài phỏng vấn mà biên tập lại sao cho chính xác nhất mà vẫn giữ được tính xác thật của nội dung các bài đã được phỏng vấn.