VRMI

1. Đặt tựa cho bài viết (theo Katherine McKinley)

Trung thực, hấp dẫn và chính xác là ba yếu tố phải nhắm đạt được khi đặt tực cho một tác phẩm truyền thông.

- Trung thực:

n  Tựa trung thực với nội dung và sắc thái của câu chuyện.

n  Bài viết về vấn đề gì và mào đầu như thế nào? Lấy ý tưởng từ mào đầu (vấn đề chính của câu chuyện) để viết tựa nhưng KHÔNG đơn thuần sao chép lại mào đầu.

n  Cầu lưu ý:

• Nếu bài có tựa phụ thì tựa phụ phải phù hợp với tựa chính và cùng sắc thái với tựa chính
• Đối với báo in, người đọc sẽ xem hình, rồi đọc tựa, rồi sau đó mới đọc bài viết

- Hấp dẫn:

n  Ngôn từ sắc sảo và hấp dẫn

n  Vì số lượng từ dành cho tựa không nhiều, phải đảm bảo từng từ đều đáng giá

n  Dùng động từ chủ động thay vì bị động

n  Viết đơn giản và đảm bảo rằng tựa có nghĩa rõ ràng

n  Có thể tránh:

• Tránh dùng hai từ khi có thể dùng một từ
• Tránh dùng từ bóng bảy khi có thể dùng từ đơn giản mà vẫn hiệu quả
• Tránh chơi chữ, vì nó có thể phản tác dụng (trừ khi biết rõ luật và tính hiệu quả cao hơn)
• Tránh dùng các từ viết tắt và nhiều dấu chấm, phẩy trong tựa
• Tránh đưa những thông tin phức tạp và các con số không cần thiết vào tựa

- Chính xác:

n  Chính xác ở đây bao hàm cả về nội dung, chính tả, ngữ pháp…

n  Ngày tháng, số liệu, sự kiện… phải chính xác tuyệt đối như thông tin nêu trong bài

n  Kiểm tra và kiểm tra lại tất cả, kể cả chính tả, đặc biệt là họ tên

2. Nguyên tắc biên tập (theo Gyurcsák János)

Trước khi biên tập phải đọc kỷ bài viết để tìm ra “ngọc” và những chổ “thủng”.

-          “Ngọc” có thế là một câu văn, một cụm từ hay hoặc một hình ảnh giá trị, hoặc một ý tưởng độc đáo, một cách diễn đạt mạnh tính cách cá nhân.

-          “Thủng” thường là do thiếu các yếu tố căn bản: Cái gì (what), ở đâu (where), khi nào (when), ai (who), tại sao (why) và như thế nào (woh/how), đồng thời cũng tìm xem bài viết đã có các thông tin toàn cảnh và bối cảnh chưa.

Sau đó bắt đầu xếp thứ tự ưu tiên giữa các ý trong nội dung bài viết: Điều quan trọng nhất là gì? Điều quan trọng thứ hai là … Điều quan trọng thứ ba … Điều quan trọng tiếp theo …

Trách nhiệm đối với bài viết: Về mặt luật pháp, biên tập viên (BTV) không chịu trách nhiệm về nội dung của bài viết. Trách nhiệm, trước hết thuộc về tác giả. Ở một mức độ nhẹ hơn,  mang tính gián tiếp, sẽ thuộc về nơi ấn hành tác phẩm đó. Sự khác biệt giữa một BTV trung bình và một BTV giỏi là BTV giỏi can thiệp về nội dung bản thảo và lúc đó, BTV cũng có trách nhiệm về tác phẩm đó, ít là những nội dung do mình thêm vào hay lấy ra trước khi tác phẩm được ấn hành.

Khi can thiệp vào nội dung, BTV phải chú ý:

n  BTV không được thay đổi, bổ sung về nội dung và  chỉnh sửa nếu tác giả không được biết.

n  Khi can thiệp vào nội dung, BTV phải hiểu biết sâu lĩnh vực mà tác giả đề cập tới.

n  BTV không chỉ suy nghĩ trong bản thảo, mà còn suy nghĩ trong tác phẩm sẽ phát hành. BTV phải hình dung được tác phẩm hoàn chỉnh từ phía độc giả.

n  Các tác giả luôn gắn bó với một vài BTV có tên tuổi.

n  BTV phải hiểu điều tác giả nói, và giúp đỡ người đọc hiểu điều tác giả muốn nói

Những việc cụ thể BTV phải hành động là:

n  Làm cho cấu trúc, trật tự của bản thảo nên sang tỏ

n  Ngôn từ cô đọng và phong cách thích hợp của tác phẩm (thuật ngữ, các chữ viết tắt, chính tả,…)

n  Gạt bỏ những lỗi phi logic, những lỗi ngôn từ trong cách diễn đạt (nhất là bài nhiều tác giả)

n  Sự chính xác và đúng đắn của những dẫn chứng

n  Kiểm tra các tên tuổi và tựa đề trong tác phẩm

n  Kiểm tra sự chính xác của các minh họa và những phần phụ

n  Không thể ép tác giả theo quan điểm của mình. Bởi lẽ tác phẩm vẫn là của tác giả

3. thủ thuật thiết kế báo in (theo IJnet)

- Tạo lập hệ thống cấp bậc: Độc giả chỉ cần nhìn lướt qua cũng phải thấy ngay những tin bài quan trọng nhất trên trang báo. Mỗi trang đều phải có trọng tâm.

- Tạo trung tâm thị giác: Theo kết quả điều tra, hơn 80% độc giả bắt đầu đọc một trang báo từ hình chủ đạo. Mỗi trang báo nên có một hình ảnh thu hút sự chú ý – có thể là ảnh/hình minh họa của bài viết chính trên trang đó. Tác động trung tâm thị giác là một trong những yếu tố quyết định giá trị tin tức của trang.

- Sắp xếp tốt: Do độc giả không có nhiều thời gian, thông tin trên trang báo phải được sắp xếp tốt để tránh gây khó hiểu. Phải bảo đảm rằng thiết kế giúp làm nổi bật những câu hỏi mà độc giả sẽ nêu lên về những thông tin được đăng tải.

- Sự tương phản: Những trang thiết kế thành công sẽ có các yếu tố theo chiều dọc và theo chiều ngang. Phải có những yếu tố chủ đạo và yếu tố phụ, những tiêu đề chính và những tựa thứ yếu.

- Màu sắc: Dùng màu sắc để thông báo chứ không phải để trang trí. Biết sử dụng màu sắc hay không thể hiện ở việc dùng ảnh và đồ họa. Màu sắc cũng giúp dẫn dắt độc giả đi theo một trình tự nhất định. Các họa sĩ thiết kế cần nắm vững logic về cách sử dụng màu.

- Kiểu chữ: Càng nhiều kiểu chữ thì độc giả càng thấy lộn xộn. Các BTV nên dành nhiều thời gian để chọn tiêu đề thật ý nghĩa cho bài viết, hơn là loay hoay với việc nên dùng kiểu chữ nào.

- Gây bất ngờ: Mỗi ngày phải mang đến cho độc giả một điều bất ngờ – một tiêu đề, một bức ảnh, một câu chuyện hoặc hình đồ họa – nó phải đặc biệt tới mức độc giả sẽ chuyền tay nhau đọc báo. Thiết kế có thể giúp tạo ra sự bất ngờ đó. Bí quyết ở đây là: hãy tạo nên điều gì đó đặc biệt cho trang báo.

- Đừng cứng nhắc theo nguyên tắc: Nguyên tắc được đặt ra là để… bị phá vỡ, nhưng chỉ khi có lý do chính đáng. Không thể liên tục phá vỡ nguyên tắc chính vì như thế là làm mất cải mốc chuẩn và không tạo ra được bất ngờ về thị giác cho độc giả nữa. Tuy nhiên các họa sĩ thiết kế nên sáng tạo từ những nguyên tắc cơ bản. Cứng nhắc quá sẽ gây ra sự buồn tẻ.

- Kiên định: Mục nào đứng ở đâu thì ngày nào cũng phải ở đó để những độc giả bận rộn không mất công tìm kiếm thông tin.

- Nội dung quan trọng hơn: Những thiết kế đơn giản nhưng năng động mới là thiết kế hiệu quả. Dù thế nào thì nội dung mới là phần quan trọng nhất trong trang báo, phải luôn nhớ rằng việc thiết kế trang phải là để độc giả chú ý vào nội dung

VRMI

 Bài tốt nghiệp

Anh chị cần hoàn thành hai yêu cầu sau đây:

1. Viết một bài theo thể loại phóng sự (đề tài tự do)
2. Hãy chọn 1 trong 11 đề tài của khóa online này, sau đó nghiên cứu sâu hơn và trình bày sao cho hoàn toàn khác với cách trình bày của VRMI.

Cách đánh giá:

-          1/3 dựa trên các bài tập của cả khóa

-          1/3 dựa trên yêu cầu 1

-          1/3 dựa trên yêu cầu 2

Thời hạn cuối nộp bài: 10/06/2011.

Lễ tốt nghiệp sẽ tổ chức chiều 17/06/2011 tại DCCT Hà Nội, giáo xứ Thái Hà.

VRMI 

Nếu tin nóng làm cho độc giả nôn nao đi tìm đọc thì phóng sự cách thức giữ chân độc giả ở lâu dài với bản báo bản đài.

Phóng sự là một thể loại quan trọng của báo chí hiện đại

Ở Phương Tây- những năm cuối thế kỷ XIX; ở Việt Nam – năm 1932 với tác phẩm đầu tiên “Tôi kéo xe” của Tam Lang – Vũ Đình Chí (1900-1983) đánh dấu sự ra đời của thể loại phóng sự. Từ bấy cho đến nay, phóng sự là một thể loại trọng yếu của báo chí hiện đại. Không một tờ báo nào dám xem nhẹ phóng sự, tờ nào cũng ao ước có những phóng sự hay. Dạo quanh làng báo, đầy những tiếng thở dài: tiếc thay, bản báo tôi không có người viết phóng sự ra trò!

Phóng sự là gì ?

Là một cái tin được mở rộng, đào sâu? là một “cái tin nhẹ nhàng” ? là một câu chuyện thời sự?

Phóng sự chú trọng đến con người (trong sự kiện, trong vấn đề, trong hiện trạng…). Nó không chỉ quan tâm đến thông tin mà còn quan tâm đến giá trị nhân văn của thông tin. Tác giả được quyền đặc tả cảm nhận, phân tích, cắt nghĩa đời sống với một cái tôi riêng. Nhưng phải luôn nhớ: cuộc sống là trung tâm, chứ không phải cái tôi người viết là trung tâm.

Phóng sự cũng có nhiều loại

Phân chia thể loại phóng sự

Sự phân chia giúp ta có một ý niệm tương đối mạch lạc giữa các tiểu mục, nhờ đó, ngòi bút chủ động và nhạy bén hơn.

Dựa vào đối tượng có phóng sự sự kiện, phóng sự hiện trạng, vấn đề và phóng sự chân dung.

Nội dung hiện thực sẽ mách bảo ta tìm đến thể loại nào thích hợp nhất.

Đề tài phóng sự

Tìm ra được đề tài là thành công đến gần một nửa rồi. Nhưng tìm bằng cách nào? Giải pháp tốt là xây dựng “cây vấn đề”: Nó sẽ giúp ta nhìn sâu, xa vào đời sống

Ví dụ 1: Cây sung: Thân cây sung, cành sung, gốc sung, rễ sung, lá sung, trái sung.

Ví dụ 2: Cây đức tin: Thân cây (đời sống đức tin hiện tại), cành (đức tin nguời trẻ, nguời già, trí thức, nông dân .,.), gốc (truyền thống đức tin gia đình, giáo xứ …), rễ (cách đón nhận đức tin, kinh nhgiệm gặp gỡ Thiên Chúa …), lá (việc đại đức), trái (hành động dấn thân cho xã hội, giáo hôi.

Hãy ưu tiên cho những vấn đề gần, trực tiếp thuộc hôm nay và ngày mai, sau đó mới là hôm qua, hôm kia, hôm kia nữa. Những gì thuộc về quá khứ không nên bận tâm nhiều

Cuộc sống không bao giờ từ chối người cầm bút, mà chỉ có người cầm bút chối từ cuộc sống mà thôi.

Khai thác nguồn tin

Viết báo tuyên truyền hay báo đặt hang thuờng có sẳn đề tài, nên đôi khi viết xong ngay chính nguời viết cũng không muốn đọc lại, còn nguời đọc thì đã lỡ bỏ tiền mua báo phải cố đọc. Thuờng đề tài xuất hiện khi chúng ta tiếp xúc đến sự kiện,nhân vật. Tức nhiên đề tài hay nếu sự kiện đụng đến đúng nổi khắc khoải lâu ngày của nguời viết. Có hai nguồn tin để nguời viết phóng sự tiếp cận.

Nguồn tin động: các tổ chức chính phủ và phi chính phủ, tôn giáo, quan chức, chức sắc, người dân, bạn bè, người trong cuộc, các chuyên gia, các nhà báo…không trừ một ai.

Nguồn tin tĩnh: thông cáo báo chí, tin từ các hãng tin khác (kể cà Radio và Tivi), trang web, các đơn thư, các sổ sách giấy tờ, nhật ký, sổ trực, chứng từ thu chi …

Tác phong tìm nguồn tin: dòm ngó, nghe hóng, thóc mách tọc mạch, nhanh tay nhanh mắt, nhanh mồm nhanh miệng, thính mũi thính tai. Như một ăng-ten cực nhạy, bắt được những tín hiệu rất khẽ.

Tìm cho kỳ đủ chất liệu thông tin mới thôi, nguời viết không bao giờ sợ thừa. Biết mười, ta sử dụng trong bài năm, bảy thôi, còn lại, để dành.

Khởi bút

Phóng sự thường mở bài theo lối gián tiếp bằng việc giới thiệu một người, miêu tả một quang cảnh, kể một giai thoại, dựng một đối thoại… Có được một khởi đầu tốt đẹp như rượu đã mở được nắp chai. Sau đó thì chỉ có việc rót rượu ra ly sao cho khéo cho đẹp rồi chúng ta nâng cốc.

Chi tiết bài phóng sự

Có hai loại chi tiết: loại đại trà và loại đắt giá. Loại thứ nhất là vật liệu thông thường, không cần bàn nhiều.

Loại thứ hai. Chi tiết này phải độc đáo, ấn tượng, như găm như vít vào trí não của người đọc. Một phóng sự hay thường phải có vài ba chi tiết loại này.

Chi tiết độc đáo có được nhờ tài quan sát tỉ mỉ và tinh tế. Tuy nhiên, có nhiều chi tiết hay mà không biết sử dụng cũng phí.

Rải những “đồng tiền vàng” dọc theo suốt phóng sự. Đừng để đi chưa đến chợ đã hết vốn. Cũng đừng để dành đến lúc chợ tan rồi mà hàng quý còn ế ẩm.

Ngôn ngữ phóng sự

Gồm cả sự kiện, con số, có cả lý lẽ, lập luận, có cả miêu tả tường thuật, cả cảm xúc trữ tình…Chỗ nào cần thứ ngôn ngữ nào là sẵn sàng đáp ứng.

Có phóng sự phải đậm chất văn chuơng mới hợp. Có phóng sự thuần tuý thông tin vụ việc, vấn đề mới ra. Điều này tùy thuộc vào chính sự kiện hay nhân vật của phóng sự, chứ người viết cũng không theo ý riêng mình được.

Tất cả ngôn ngữ phóng sự đều hướng tới một điểm: giản dị, dễ hiểu. Lạm dụng từ chuyên môn, từ lóng, từ Hán Việt, từ đa nghĩa, từ cầu kỳ…là thái độ thiếu tôn trọng độc giả.

Giọng điệu văn

Mỗi tác phẩm phóng sự có một giọng chủ đạo nhất định nào đó. Có giọng như người đi đường chợt thấy, có giọng như chính mình là nhân chứng, có giọng khách quan, có giọng đồng cảm, có giọng kêu gọi giục giã, lại có giọng trữ tình mơ mộng…

Bên cạnh giọng chính, có đôi giọng phối thuộc, như phần bè hát, góp phần tạo thêm nhiều sắc điệu; nhưng không được lấn át  giọng điệu chính.

Giọng điệu vừa toát lên từ toàn bộ tác phẩm, vừa chi phối cách tổ chức tác phẩm, góp phần tạo hiệu quả tiếp nhận ở người đọc.

Tác phẩm để đời

Một tác phẩm phóng sự để lại ấn tuợng lâu dài trong long độc giả là điều nhà báo nào cũng uớc mong. Bí quyết thánh công ở đây là trong lúc thu thập thông tin, nhà báo có kiên nhẫn đọc và lắng nghe những tín hiệu sâu thẩm bên trong của nhân vật hay không. Những thong tin đó sẽ làm cho nguời đọc và nhân vật đồng điểu với nhau, lúc đó, tác giả trở thành miếng thịt ngụi giữa hai lát bánh sandwich!

Liệu bạn có muốn có những tác phẩm phóng sự báo chí xuất sắc không ?

VRMI

Bài tập: Hãy chọn một trong các đề tài sau đây để tìm hiểu và viết bài phóng sự:

1. Một ngày của bà nội trợ
2. Giá trị của người khuyết tật
3. Nổi khổ của người làm trái lương tâm
4. Ngày đầu bé (khoảng 4 tuổi) đến trường
5. Kinh nghiệm nói dối
6. … hoặc một đề tài khác mà anh chị nhận thấy có giá trị.

VRMI

——————-

Các thể loại phỏng vấn

o  Phân tích: một chuyên gia giải thích một sự việc, giúp cho độc giả hiểu được sự việc đó.

o  Nhân chứng: một người chứng kiến hoặc tham gia một sự kiện thuật lại sự kiện.

o  Thông tin: một người công tác trong một lĩnh vực tiết lộ các dự án, quyết sách trong lĩnh vực của mình.

o  Ý kiến: người được hỏi đưa ra ý kiến của bản thân, bình luận một sự kiện thời sự.

o  Phản ứng hay phỏng vấn nhanh: phản ứng ngắn và tức thì của một người trước một sự kiện. Nếu phỏng vấn nhiều người thì được gọi là micrô vỉa hè.

o  Chân dung: người được phỏng vấn biểu lộ bản thân.

Chuẩn bị phỏng vấn

o  Chọn đúng người để phỏng vấn và chọn đúng chủ đề.

o  Liên hệ với người được phỏng vấn, trình bày với người đó chủ đề sẽ phỏng vấn để người đó chuẩn bị.

o  Tìm hiểu về người mà mình phỏng vấn: thu thập tài liệu, tìm gặp các nhân vật liên quan.

o  Đào sâu chủ đề: biết rõ những sự việc quan trọng, số liệu, các vấn đề đặt ra, từ đó xác định góc độ bài viết viết sẽ đề cập.

o  Làm danh sách các câu hỏi, sắp xếp chúng theo thứ tự.

Làm chủ cuộc phỏng vấn

o  Tập trung vào chủ đề, nhưng cũng đồng thời cởi mở và quan tâm, hứng thú với cuộc trò chuyện.

o  Tự giới thiệu, nhắc lại mục đích phỏng vấn, giải thích điều mình trông đợi.

o  Ngồi ở tư thế thoải mái đẻ ghi chép được dễ dàng.

o  Tránh dùng máy ghi âm, trừ trường hợp cần thiết.

o  Ghi chép.

o  Nên chụp ảnh sau khi đã phỏng vấn.

Dẫn dắt câu chuyện như thế nào?

o  Câu hỏi đầu tiên mang tính chung chung.

o  Không bắt đầu bằng câu hỏi quan trọng nhất hay khó nhất, tạo niềm tin ở người đối thoại.

o  Đẩy cuộc phỏng vấn đến chi tiết cụ thể nhất có thể được.

o  Đặt câu hỏi mở.

o  Quay trở lại chủ đề, nếu người được phỏng vấn đi quá xa hoặc quá ba hoa.

o  Đặt lại một câu hỏi khác, nếu người được phỏng vấn trả lời quá chung chung.

o  Đặt câu hỏi mở, nếu người được phỏng vấn kiệm lời, sau đó quay lại chủ đề.

o  Đừng ngại ngắt lời người được phỏng vấn, hay yêu cầu người đó nói lại cho rõ.

o  Biết cách ra khỏi câu hỏi ban đầu, nếu có một phát biểu ra khỏi chủ đề nhưng thú vị, có thể phục vụ cho phỏng vấn.

o  Ghi chép chính xác các công thức, giai thoại.

o  Không tranh luận, không đưa ra ý kiến của riêng mình.

o  Trước khi chia tay, chắc chắn có thể liên lạc lại được với người được phỏng vấn.

Bốn dạng bài phỏng vấn

o  Phỏng vấn dạng hỏi-đáp: là hình thức phổ biến nhất, dễ đọc.

o  Phỏng vấn được trích dẫn: bài báo được viết dưới dạng bài tổng hợp hoặc tường thuật, trong đó nội dung chủ yếu dành cho những trích dẫn. Điều quan trọng là biết miêu tả nhân vật hoặc bối cảnh một cách sinh động. Cũng có thể đưa vào những chi tiết thuộc về bối cảnh hay những lời giải thích.

o  Phỏng vấn dạng trò chuyện: phóng viên và người được phỏng vấn cùng có mặt. Bối cảnh, không khí cuộc trò chuyện đóng vai trò quan trọng. Bài báo gồm có đối thoại như trong tiểu thuyết. Hình thức mang tính văn học, thích hợp với các tạp chí hoặc chuyên mục văn hóa.

o  Phỏng vấn độc thoại: chỉ có một hoặc hoàn toàn không có câu hỏi, và một trích dẫn dài lời người được phỏng vấn. Dạng này ít được dùng và không hay. Được coi như một lời tuyên bố. Nhất thiết phải chia phỏng vấn thành nhiều đoạn bằng các tít xen, chú ý chuyển đoạn.

Một vài lời khuyên trong việc biên tập phỏng vấn dạng hỏi-đáp

o  Chọn câu hỏi: bằng cách đọc đi đọc lại toàn bộ nội dung ghi chép. Cần loại bỏ những chi tiết phụ. Đánh dấu những câu hỏi hay nhất, những nội dung thu hút sự chú ý.

o  Thông điệp cốt lõi và dàn ý: xác định góc độ, ý chính của người mình phỏng vấn, ý chính này sẽ nằm trong tít, sau đó xây dựng bố cục, tức thứ tự câu hỏi và câu trả lời. Không nhất thiết phải theo đúng trình tự cuộc phỏng vấn. Cần xây dựng lại cuộc phỏng vấn, sao cho bài viết được chặt chẽ và lôgic hơn.

o  Chuyển từ ngôn ngữ nói sang ngôn ngữ viết: đây là công việc chính khi biên tập. Phải bỏ đi những câu nói sai, những chỗ ngập ngừng, đồng thời giữ lại cách diễn đạt và câu chữ của người được phỏng vấn. Vì vậy đôi khi phải viết lại câu hỏi và câu trả lời, sao cho chúng đơn giản, ngắn gọn hơn.

o  Sử dụng chữ đậm, chữ nghiêng,v.v… để phân biệt rõ câu hỏi và câu trả lời.

o  Mở đầu và kết thúc: câu hỏi đầu tiên chính là mở đầu. Vì vậy phải đi thẳng vào vấn đề. Với câu trả lời cuối cùng-kết thúc, phải trở lại thông điệp chính hoặc mở ra góc độ xử lý.

o  Độ dài: tùy mục tiêu và nội dung. Hình thức “ba câu hỏi …” là thích hợp, nhất là với những vấn đề thời sự.

o  Sapô và box: sapô giới thiệu người được phỏng vấn và chủ đề cuộc phỏng vấn. Trong box, cần giới thiệu lý lịch trích ngang để giới thiệu đầy đủ hơn người được phỏng vấn. Box cũng có thể lấy một câu trả lời nằm ngoài chủ đề cuộc phỏng vấn hoặc những thông tin bổ sung.

o  Tít: “trò chuyện với…” không phải là một tít. Hãy sử dụng thông điệp cốt lõi. Dễ nhất là dùng trích dẫn một câu nói ấn tượng tóm tắt được ý chính.

o  Nếu phỏng vấn dài, phải chia đoạn ra bằng các tít nhỏ, bằng ảnh, chú thích ảnh bằng các trích dẫn.

Phỏng vấn nhiều người

o  Micrô vỉa hè: phỏng vấn nhiều người dạng phản ứng, trả lời một câu hỏi duy nhất. Câu trả lời tương đối ngắn (một tin sâu), được minh họa bằng một ảnh và một giới thiệu ngắn gọn về người được phỏng vấn (tên, tuổi, nghề nghiệp, chỗ ở). Hình thức này rất sống động, rất con người, tạo điều kiện cho những người vô danh được phát biểu.

o  Phỏng vấn so sánh: một câu hỏi được đặt ra cho nhiều người. Hình thức thường dùng để phân tích hoặc lấy các quan điểm khác nhau. Cần trình bày sao cho dễ đọc.

o  Bàn tròn: dài và khó đọc hơn phỏng vấn so sánh. Dùng trong các tạp chí chuyên ngành, cho đối tượng độc giả có thói quen đọc và suy ngẫm.

o  Đối thoại trực tiếp: thích hợp trong chính trị. Phóng viên cần dẫn dắt cuộc trò chuyện một cách khéo léo

Những khó khăn trong phỏng vấn

Khi không hẹn được cuộc phỏng vấn thì:

o  Xây dựng cho một mình uy tín nghề nghiệp.

o  Thể hiện lòng nhiệt tình về bài viết của mình

o  Kiên trì. “Nếu cửa trước bị khóa, thử cửa sau xem sao. Nếu cửa sau cũng bị khóa, hãy thử cửa sổ!” Đối với những nhân vật nổi tiếng trong giới giải trí, cửa trước chính là những đại diện công chúng (PR) của họ. Cửa sau là các hiệp hội mà họ tham gia hay các ông bầu. Cửa sổ chính là bạn bè, đối tác làm ăn, họ hàng của họ

o  Lạc quan. Chưa thử sao biết không được?

o  Viết thư cho nguồn tin nói về nội dung bạn muốn phỏng vấn

o  Gửi cho họ vài câu khen ngợi, đưa ra những câu hỏi cho họ thỏa sức thể hiện cái tôi

o  Gọi cho nguồn tin mà bạn định phỏng vấn để kiểm tra lại thông tin bạn có từ các nguồn khác

o  Hãy tìm cách tiếp cận nguồn tin của bạn một cách không chính thức

o  Hãy tập trung vào chủ đề mà bạn biết nguồn tin sẽ thích nói và thích chia sẻ.

o  Nói lời khen nịnh xã giao: “Biết là anh/chị bận. Người bận thường là những người thú vị nhất và quan trọng nhất… Nếu không tôi làm phiền với anh/chị làm gì…”

Khi có những câu hỏi nhạy cảm thì:

o  Là câu hỏi khiến cho nguồn tin xấu hổ, chỉ trích liên quan tới công việc hay hoạt động chung của họ, hoặc câu hỏi riêng tư liên quan đến một sự kiện đáng buồn/đáng xấu hổ trong cuộc đời của họ

o  Phóng viên điều tra không viết dựa trên những gì một chính trị gia / thương nhân trả lời phỏng vấn. PV phải làm “bài tập” ở nhà: nghiên cứu tài liệu và phỏng vấn những người khác, có bằng chứng để “vặn vẹo” khi nguồn tin muốn khẳng định, từ chối, giải thích, và đưa ra thông tin mới

o  Không tranh cãi, buộc tội, hay tỏ ra không thiện cảm

o  Câu hỏi riêng tư: Chỉ nên hỏi nếu chúng phục vụ cho bài viết

o  Tránh ép buộc: Để nguồn tin tự do chọn lựa những chi tiết họ muốn kể. Hãy tiếp cận các lĩnh vực nhạy cảm một cách gián tiếp

o  Hãy lắng nghe những tín hiệu gợi mở từ phía nguồn tin

Xác định tính chính xác thì:

o  Phóng viên mới phỏng vấn thường lo lắng nhiều: thiết lập quan hệ thế nào, tránh câu hỏi ngốc nghếch ra sao, nên  đãng trí quên những chi tiết nhỏ. Kết quả là thiếu chính xác: tên sai, hiểu nhầm, thông số kỹ thuật sai, câu mà nguồn tin nói đôi khi bị dẫn sai

o  Để giải quyết, hãy kiểm tra lại tên, địa chỉ, tuổi, chức danh của nguồn tin. “Tôi muốn kiểm tra lại…” Cần kiểm tra lại những điểm chính. Hãy nhắc lại những thông tin quan trọng trong phỏng vấn để chắc chắn rằng bạn hiểu đúng

o  Những câu nói. Trừ phi chắc chắn chính xác, còn tốt nhất bạn hãy đọc lại để nguồn tin xác nhận là bạn đã ghi nhận đúng

o  Hãy đưa ra bối cảnh. Những bình luận của nguồn tin có thể bị hiểu sai vì phóng viên không hiểu bối cảnh

o  Kiểm tra đối chứng. Đôi khi, bạn đưa tin sai vì nguồn tin nói sai. Hãy kiểm tra lại với một nguồn tin khác nếu bạn thấy nghi ngờ

Vài khó khăn khác thì :

o  Không dám hỏi: He who asks is a fool for five minutes. He who does not ask is a fool forever

o  Không biết hỏi gì: Cần biết rõ góc độ mình sẽ viết trong bài khi bắt đầu phỏng vấn để giả sử nguồn tin nói lan man thì mình cũng đưa họ về điểm mình cần hỏi dễ dàng

o  Không quan tâm: “Tò mò” là một yếu tố quyết định sự thành công trong phỏng vấn. Khi nguồn tin thấy phóng viên không quan tâm gì thì họ cũng khó nhiệt tình trả lời những câu hay được.

o  Không lắng nghe: Học giao tiếp mắt – mắt, có dáng vẻ điệu bộ tỏ ra quan tâm, ghi chép vừa đủ, không tranh cãi, hỏi câu hỏi tiếp theo câu trả lời

o  Không chuẩn bị: câu hỏi hay nhất là câu mà người được hỏi không nghĩ rằng họ sẽ bị hỏi. Càng chuẩn bị kỹ, bạn càng dễ tìm ra những câu hỏi như vậy

o  Ăn mặc cẩu thả: Quần jeans thủng lỗ chỗ, áo thun ba lỗ mát mẻ. Bề ngoài không mốt quá, nhưng không lạc hậu quá là sự lựa chọn phù hợp

o  Định kiến trước: Luôn có sẵn câu hỏi trước khi họ hỏi  và chỉ cần nguồn tin gật đầu công nhận. Phải là người thực sự biết lắng nghe. Phải lượn lờ quanh vấn đề, tìm hiểu nó và muốn biết nên nói chuyện với ai nữa để hiểu hơn về vấn đề này.

Thảo luận:

1.      Làm thế nào để tìm được nhân vật cần phỏng vấn cho đúng đề tài?

2.      Khi nào thì nên viết lại bài phỏng vấn dạng hỏi đáp?

Bài tập: Thực hiện một cuộc phỏng vấn dựa trên các nguyên tắc của bài hướng dẫn

VRMI

Những kết quả nghiên cứu đưa ra những thách thức lớn cho những phuơng thức truyền thông truyền thống đã từng gây song gió đến mức tự nhận mình là quyền lực thứ tư. Nếu truớc đây ở vĩa hè Sài Gòn, những ông anh bà chị ngồi uống cà phê “tám” chuyện thời sự, mà một ai xác nhận chuyện đang bàn đã được báo đắng, đài truyền hình nói thì coi như chuyện đó đã là chân lý. Nhưng bây giờ không còn thế, vì sẽ có nguời phản bác lại ngay rằng “có chắc báo, tivi nói đúng khong? Tớ thấy trên internet nói khác kìa!”

Ngày nay chỉ những nguời thuộc thế hệ 8x trở lên mới hay đọc báo, còn những nguời trẻ hơn đã chọn Internet là kênh thông tin chính. Ngay cả những công chúng trung thành truớc đây của các bản báo, bản đài cũng đang tập tành và chuyển dần sang kênh giao tiếp Internet như bọn trẻ.

Internet được dự báo trở nên một môi truờng giao tiếp đa chiều kích cho mọi nguời, ở mọi nơi và thuộc mọi đẳng cấp. Một xã hội ảo, nhưng lại có những tác động rất thật về đồng tiền trong két sắt gia đình, về việc một nguời được cứu sống hay bị bắt oan, về việc đến truờng hay tự học, về niềm vui, hy vọng cũng như những chuổi thất vọng …

Thế giới Internet một mặt rất công cộng, vì hầu như những gì đã đưa lên Internet thì ai cũng có thể tiếp cận, những vấn đề riêng tư, bí mật khó có thể bảo đảm tuyệt đối; mặt khác lại rất cá nhân, vì thuờng nguời ta chỉ một mình một phuơng tiện truy cập Internet, một mình tiếp nhận thông tin, một mình cảm thụ. Cá nhân ở đây rất khó xác định để các nhà truyền thông có thể chủ động với tới. Ai có thể cấm một phụ huynh vào đọc trang của các cháu thiếu nhi, và ai có thể ngăn một đứa trẻ truy cập vào trang nguời lớn? Nguời nghèo cũng có thể tiếp cận với lối sống của hạng thuợng lưu giàu có, và nguời giàu có cũng có thể chia sẻ được những cảm nhận chua cay của cảnh nghèo. Những nguời thuộc các nền văn hóa Á Đông có thể tiếp cận và hội nhập được hay phản cảm đến nổi lọan vì văn hóa Viễn Tây.

Chính vì vậy, việc tìm hiểu tâm lý truyền thông Internet không còn dừng lại ở chổ đưa ra những khẳng định chắc chắn hay những phủ định tuyệt đối, mà chủ yếu chỉ là những gợi ý đẩy những nhà truyền thông đến những chọn lựa tinh tế hơn trong mỗi lần tham gia tiến trình truyền thông.

1. Những nghiên cứu về tâm lý công chúng truyền thông trước đây

Sousselier ( Pháp), năm 1972, khi phân loại khan giả truyền hình đã nói như sau: Chỉ có 8% từ chối xem truyền hình hoặc xem rất ít (đa số là thanh niên từ 14 – 24 tuổi). 29% thích xem các chuơng trình bình dân, ít trí tuệ. Đa số họ là nông dân, công nhân lao động chân tay. 30% chỉ xem các chuơng trình cách chọn lọc. Đa số là dân trí thức, và chỉ 30% thích xem mọi chuơng trình. Họ là những nguời đã nghĩ hưu, các viên chức hành chánh cấp thấp, những nguời ở các thị xã, thành phố nhỏ.

Tiến trình tâm lý công chúng truyền thông có thể mô tả thông qua ba giai đoạn. Giai đoạn đầu “mê mẩn” khi thấy các phương tiện truyền thông vừa chào đời, họ tỏ ra rất hào hứng, phấn khích. Nhưng một thời gian sau sẽ là giai đoạn “bão hòa”. Khi ấy công chúng bắt đầu chán vì phải theo dõi quá nhiều. Và giai đoạn cuối mới thật quan trọng, gọi là “trưởng thành”. Lúc này họ bình tĩnh trở lại và sử dụng phương tiện này một cách hợp lý hơn, họ biết phê bình nội dung chương trình này hay đề mục khác, biết chọn lọc những cái cần xem, và khôi phục lại những tập quán cũ đã có từ trược trong việc sử dụng ngân sách thời gian. (Bạn có thể đọc nhiều hơn về vấn đề này ở đây).

2. Những nghiên cứu mới về tâm lý công chúng truyền thông

Viện Poynter, Trung tâm Estlow về Báo chí và Truyền thông mới, và Eyetools vừa đưa ra một kết quả nghiên cứu dày 300 trang dựa trên kết quả nghiên cứu của 25 website có nhiều nguời truy cấp nhất hiện nay như  Google, Facebook, YouTube, Yahoo!, Windows Live, Baidu.com, Wikipedia, Blogger.com, CNN Interactive, Tagesschau,  Ansa , NEWS Online, FNC, BBC Online, asahi.com, ABCNews.com, News.com.au, Indiatimes …

Theo đó, một nguời khi vào trang chính của website họ quan tâm đến layout, nhất là biểu tuợng. Điều này thì gần như ai cũng dự đoán được. Nhưng điều ngạc nhiên là size chữ viết. Nếu trên website có nhiều chữ lớn, thì họ sẽ đọc luớt qua nhanh và bỏ luôn không đọc tiếp nữa, còn những chữ nhỏ thì dễ kéo sự chú ý của họ hơn. Thuờng họ sẽ đọc hết nội dung, nhưng nói là chữ nhỏ, thì cũng phải nhớ chữ nhỏ đó có thể đọc dễ dàng chứ không phải loại chữ siêu nhỏ, phải cố gắng lắm mới đọc được.

Một điều khác còn làm cho các nhà truyền thông lâu năm kinh ngạc hơn là nếu báo giấy, nguời ta thích xem hình nhiều thì trên Internet nguời ta thích đọc chữ hơn xem hình, thích nghe (Radio) hơn là xem (TV).

Những hình hay chữ gây được chú ý do vị trí trên website được nguời xem chú ý như sau: 68% chú ý truớc tiên vào cột bên trái, 55% chú ý trên đầu trang, 34% chú ý cột bên phải, và 14% chú ý ở cuối trang.

Nghiên cứu này còn cho biết, những nguời truy cập Internet có xu huớng lick chuột vào các tấm hình, mặc dù nhiều lúc tại tấm hình đó không gắn đường link nào cả.

Một nghiên cứu khác do Vadim Lavrusik và các cộng sự viên thực hiện sẽ làm cho các nhà truyền thông chuyên nghiệp bớt ảo tuởng về mình và bản báo của mình.

75% các tin tức được chuyển đến nhau nhờ các mạng xã hội như facebook, wordpress… chứ không phải các website báo chí chính thống. Tức là các blogger có thể vừa là nguời đưa tin vừa chuyển tin đến cộng đồng friend list của mình, hoặc đơn giản các friends chỉ đọc tin của một website lớn qua trang blog của nguời mình tin cậy mà thôi.

Lý do chính dẫn đến hiện tuợng này là do thông tin mỗi lúc một nhiều, nhưng lại không luôn luôn rõ rang. Không rõ rang vì tin bị trùng lập và thiếu nguồn hay nguồn không chính xác, báo này đăng rồi, đài khác lại phát lại, hoặc tồi tệ hơn vì chính nội dung thông tin là những tin không được kiểm chứng độ chính xác.

Jay Rosen, giáo sư ngành báo chí trường Đại học New York kiêm nhà phê bình truyền thông, đã dẫn lời Clay Shirky, một nhà văn nổi tiếng của Mỹ: “không có cái gọi là sự quá tải thông tin mà chỉ có những thất bại trong việc sàng lọc thông tin”.

Có thể là như thế, nên dân cư mạng bắt đầu dựa vào bạn bè để chọn lựa thông tin hay và chính xác nhất. Từ đó tạo ra một tiến trình tuơng tác truyền thông khác truớc đây. Một độc giả chuyển tin cho các bạn của mình cách tự động (trong Facebook) khi nguời ấy dung chức năng share ở cuối bài báo hay đọc được, hay chủ động copy bài từ trang web về trang blog của mình. Những nguời trong friend list của nguời ấy cũng thấy đây là một thông tin bổ ích hay cần phổ biến, lại tiếp tục share hay copy đến các friend riêng của họ. Lúc này nguời đọc vừa là công chúng truyền thông, vừa là nguời truyền thông.

Một kết quả thăn dò khác cho biết 72,3% nguời dung facebook trả lời họ “mong đợi” bạn bè sẽ chia sẻ trực tuyến các đường dẫn (link) đến những thông tin và câu chuyện thú vị.

Từ huớng phát triển tự nhiên đó, các bản báo hay nhà đài không còn tự cao tự đại đợi nguời ta xếp hàng mua báo hay phải ngồi chờ đợi chuơng trình phát thanh hay truyền hình của mình, mà đã bắt đầu thay đổi quan niệm và cách làm việc.

Justin Osofsky, người lãnh đạo hiệp hội truyền thông của Mạng lưới những người phát triển Facebook, nói rằng các hãng thông tấn đang sử dụng các công cụ tích hợp plugin không chỉ để tạo ra liên kết dẫn đến trang web của mình, mà còn để cung cấp những nội dung có trọng tâm và đáp ứng đúng nhu cầu của độc giả.

Chris Beckman, giám đốc Google News, cho biết: “Mọi người đến muốn biết nhiều hơn về những điều họ quan tâm, tuy nhiên họ cũng muốn biết thêm những điều mới mẻ mà họ chưa gặp bao giờ”.

Nhiều hãng truyền thông đã bắt đầu chào hang rằng đến với họ, công chúng truyền thông có thể thấy ngay và đọc những loại bài ưa thích, hoặc có thể nghe lại, xem lại một chuơng trình TV, Radio nào đó mà mình muốn xem, mà giớ phát chính thức mình đang bận công việc. Nhưng nhiều nguời cho rằng làm như thế công chúng truyền thông sẽ thiệt thòi, vì chỉ thuởng thức được những “món ăn” quen thuộc, mà không có cơ hội được nếm những “món ăn” độc đáo vừa mới phát hiện.

Việt Nam là một quốc gia có tốc độ tăng truởng về Internet nhanh trên thế giới. Theo công ty Yahoo và công ty khảo sát thông tin Kantar Media, ngày 20/05/2010, có 97% người Việt online đọc tin tức. Còn Bộ Thông tin và truyền thông công, hồi cuối năm 2009, cho biết Việt Nam hiện có 23,2 triệu người sử dụng Internet và là nước có tỷ lệ tăng trưởng Internet nhanh nhất khu vực. Số nguời truy cập Internet riêng tại nhà ở Việt Nam chiếm 71%. Ngay các em sinh viên ở trọ, cũng góp tiền nhau để thuê đuờng truyền Internet riêng.

Internet đang thay đổi tâm lý công chúng truyền thông. Điều này trở thành cơ hội và thách thức cho truyền thông Công giáo Việt Nam.

Trong tuơng lai, truyền thông sẽ là truyền thông nhân dân, public hay anyone, các danh xưng nghề nghiệp một thời làm mê hoặc các thiếu niên sắp buớc vào đời như nhà báo, phát thanh viên, biên tập viên, thậm chí là chủ bút hay tổng biên tập sẽ trở nên bình thuờng không hơn không kém nghề bán hang ở tiệm tạp hóa. Đơn giản, vì đa số mọi nguời có khả năng truyền thông và cũng sẳn sang truyền thông cho nguời khác. Lúc đó truyền thông sẽ là một hoạt động thuần tuý phi vụ lợi. Đừng nghĩ điều này chỉ đúng với chuyện viết lách, mà còn đúng cả với phát thanh, truyền hình.

An Thanh, CSsR

Thảo luận:

1.    Khi lên Internet, bạn thuờng truy cập năm (05) trang nào thuờng xuyên nhất? Vì sao bạn thuờng vào năm trang này?

2.    Hãy tiếp cận với 10 nguời để làm một nghiên cứu nho nhỏ: Họ muốn gì khi truy cập Internet? (Xin nhớ ghi chu: tuổi, học vấn, nông thôn/thành thị, tôn giáo). Đừng bận tâm điều họ trả lời hay dở, mà hãy bận tâm, chắc chắn không điều họ nói ra.

VRMI (26.04.2011) – Sài Gòn – Đạo đức nghề nghiệp đã bắt đầu trở thành đề tài được bàn đến nhiều trong xã hội Việt Nam hiện nay, tuy nhiên, có vẻ đề tài dễ dàng bị khép lại khi những mệnh đề “Làm sao cũng phải đủ sống” hay “Không thế sao sống được” …! Điều này làm cho việc chúng ta cùng nhau nghiên cứu đề tài của tuần thứ bảy này “tế nhị” hơn. Nhưng chắc chắn không thể không bàn được. Đề tài này, VRMI xin gởi đến các tham dự viên nội dung chính (đã tóm tắt) của văn kiện Đạo đức trong truyền thông, do Hội đồng Giáo hoàng về Truyền thông xã hội ban hành tại thành Vatican, ngày 04 tháng 06 năm 2000.

Lưu ý, các số đặt trong ngoặc đơn (…) là số chính thức của văn kiện này. Các tham dự viên có thể đọc toàn văn của văn kiện này tại trang của UBTT trực thuộc Hội đồng giám mục Việt Nam, được biết Ủy ban này trước đây do Đức cha Phêrô, giám mục Thái Bình phụ trách, nay do đức cha Phêrô Nguyễn Văn Khảm, giám mục phụ tá Sài Gòn phụ trách.

1.      TTXH:  phục vụ con người

Kinh tế

TTXH hỗ trợ việc kinh doanh và thương mại, giúp đẩy mạnh sự tăng trưởng kinh tế, công ăn việc làm và sự thịnh vượng;

TTXH khuyến khích cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ đang có, phát triển những sản phẩm và dịch vụ mới,

TTXH hỗ trợ việc cạnh tranh có trách nhiệm vì công ích, giúp đỡ con người làm lựa chọn bằng cách cho con người biết những đặc điểm của các sản phẩm. (07)

Chính trị

TTXH cung cấp thông tin về các vấn đề, sự kiện, về những người đương chức và những ứng viên tương lai.

TTXH giúp các nhà lãnh đạo liên lạc nhanh và trực tiếp với quần chúng khi có vấn đề khẩn cấp.

TTXH là những phương tiện quan trọng để báo cáo trách nhiệm, làm sáng tỏ tình trạng thiếu năng lực, tham nhũng và lạm dụng lòng tin, đồng thời kéo mọi người chú ý tới những con người, tổ chức có năng lực, có tinh thần chung và tận tuỵ với bổn phận. (08)

Văn hóa

TTXH giúp các tập thể thiểu số biết quý trọng và giữ gìn các truyền thống văn hoá của mình, chia sẻ chúng cho người khác và truyền chúng lại cho các thế hệ mai sau.

TTXH giúp cho trẻ em và giới trẻ biết về di sản văn hoá của dân tộc mình. Các nhà truyền thông giống như các nghệ sĩ, phục vụ công ích bằng việc giữ gìn, làm giàu kho tàng văn hoá các dân tộc ở các quốc gia (x. Đức Gioan Phaolô II, Thư gửi các nghệ sĩ, số 4). (09)

Giáo dục

TTXH là những công cụ giảng dạy trong học đường. Và bên ngoài nhà trường,

TTXH bao gồm cả hệ thống Internet, đang vượt qua mọi rào ngăn cách và cô lập để đem các cơ hội học hành đến cho các dân làng vùng sâu vùng xa, cho các tu sĩ sống đời ẩn dật, cho những người không thể rời khỏi nhà, cho các tù nhân và nhiều người khác nữa. (10)

Tôn giáo

TTXH làm đời sống tôn giáo của nhiều người được phong phú lên rất nhiều.

TTXH đem đến cho các tín đồ các tin tức và thông tin về các sự kiện tôn giáo, các ý tưởng và nhân vật tôn giáo;

TTXH đem lại hứng khởi, khích lệ và vận hội để làm việc thờ phượng cho những ai bị trói buộc vào nơi ở hay trong các cơ quan. (11)

Cuộc sống

“Để trở thành anh chị em của nhau, cần phải hiểu biết nhau. Muốn hiểu biết nhau, cần phải truyền thông cho nhau một cách rộng rãi hơn và sâu xa hơn” (Thánh Bộ Đời tu, Đời sống huynh đệ trong cộng đoàn, số 29).

Việc truyền thông thật sự phục vụ cộng đồng “không phải chỉ là trình bày tư tưởng và bày tỏ tình cảm. Mà ở cấp độ sâu xa nhất, đó chính là trao ban bản thân mình trong tình yêu” (Hiệp hong và Tiến bộ, số 11). (12)

2.      TTXH:  xâm phạm con người

Kinh tế

Đôi khi TTXH có vì xây dựng và duy trì các hệ thống kinh tế, nhằm phục vụ cho sự chiếm hữu và tham lam… TTXH chỉ được khai thác cho một thiểu số có lợi.

Một số trường hợp đau khổ của con người bị phớt lờ bởi TTXH, còn các trường hợp khác lại được tường trình hẳn hoi. Nếu đây là quyết định của các nhà truyền thông thì điều đó chứng tỏ đã có sự phân biệt đối xử…

Khi TTXH góp phần tạo ra những bất công và mất cân đối, thì đó là những nguyên nhân gây nên đau khổ  (14)

Chính trị

Các nhà chính trị thiếu lương thiện thường dùng TTXH để mị dân, lừa dối hầu ủng hộ những chính sách bất công và chế độ áp bức. Họ trình bày sai lệch đối phương, cũng như vặn vẹo một cách hệ thống, bóp méo, che đậy sự thật bằng tuyên truyền “thêu dệt”. Thay vì tập hợp quần chúng, TTXH lại tìm cách ngăn cách họ với nhau, gây căng thẳng và nghi ngờ, dọn đường cho xung đột. (15)

Văn hóa

Nhân danh giao lưu văn hóa, TTXH gây hại cho văn hóa các nước yếu thế hơn…

TTXH thường thúc đẩy văn hóa đi từ các quốc gia đã phát triển tới những quốc gia đang phát triển và nghèo nàn – và đã đặt ra nhiều vấn đề đạo đức nghiêm trọng.

Chẳng lẽ người giàu không học được gì nơi người nghèo? Người quyền thế không nghe thấy tiếng nói của người yếu? (16)

Giáo dục

Thay vì đẩy mạnh việc học, TTXH có thể làm con người mất tập trung và lãng phí thời gian. Trẻ em và người trẻ đặc biệt bị thiệt hại theo cách này, nhưng cả người lớn cũng phải xem những màn trình diễn hết sức tầm thường, vô giá trị.

Tôn giáo

TTXH thường bỏ qua những tư tưởng và kinh nghiệm tôn giáo;

TTXH thiếu thông cảm với tôn giáo, khinh miệt, chỉ xem là chuyện hiếu kỳ, không quan tâm cách nghiêm túc;

TTXH quảng bá các hiện tượng tôn giáo nhất thời tới mức hy sinh đức tin truyền thống; nhìn các tôn giáo truyền thống cách ác cảm; đánh giá tôn giáo và kinh nghiệm nghiệm tôn giáo theo thế tục tuỳ tiện, thiên vị với tôn giáo phù hợp thị hiếu thế tục; giam hãm sự siêu việt trong vòng kềm toả của chủ nghĩa duy lý và hoài nghi. (Đức tin và Lý trí, số 81). (18)

Tóm lại

TTXH tốt hay xấu – là lựa chọn của người sử dụng. “Không bao giờ được quên rằng TTXH không phải là việc cầu lợi chỉ nhằm khơi gợi, thuyết phục và mua bán.

TTXH không là công cụ tuyên truyền cho ý thức hệ.

TTXH không được coi khách hàng của mình là những con người vô tích sự để bòn rút, dụ dỗ hay đầu độc

TTXH phải đưa con người lại với nhau và làm cho cuộc sống của họ hon phong phú, chứ không phải cô lập và khai thác con người. (Đức Gioan Phaolô II, Thông điệp nhân Ngày Quốc tế truyền hong lần thứ 32, năm 1998). (19)

3.      Một số nguyên tắc đạo đức

Chuẩn mực chung

Các nguyên tắc đạo đức xã hội

liên đới,

bổ trợ,

công bằng

công lý,

Truyền thông phải luôn luôn trung thực, vì sự thật là điều căn bản để có sự tự do cá nhân và để xây dựng cộng đồng chân chính giữa con người với nhau (20).

Mỗi người đều được hưởng cơ hội phát triển và lớn lên về đủ mọi mặt thể lý, trí tuệ, tình cảm, luân lý và tâm linh. Mỗi cá nhân đều có phẩm giá và tầm quan trọng không thể bị bớt xén, và không bao giờ có thể bị hy sinh cho những lợi ích tập thể (21).

Cân bằng lợi ích

TTXH quan tâm tới những nhu cầu và lợi ích của các nhóm cụ thể, nên TTXH không được làm cho nhóm này quay ra chống đối nhóm kia – chẳng hạn như nhân danh sự đấu tranh giai cấp, chủ nghĩa quốc gia quá khích, thế thượng phong của một chủng tộc, việc thanh trừng sắc tộc và những việc làm tương tự.

TTXH lấy tình liên đới, tức là “xây dựng ích chung” (Quan tâm tới xã hội, số 38), hướng dẫn mọi lĩnh vực của đời sống xã hội – từ kinh tế, chính trị, văn hoá đến tôn giáo (22).

Tự do ngôn luận

Quyền tự do ngôn luận là quan trọng, vì “khi con người theo khuynh hướng tự nhiên muốn trao đổi ý kiến và bày tỏ lập trường của mình, không phải người ta đang sử dụng một quyền hạn, mà người ta đang thi hành một nghĩa vụ xã hội” (Hiệp hong và Tiến bộ, số 45).

Tuy nhiên, điều giả định này không là tuyệt đối, không thể thay đổi. Có trường hợp, không thể cho tự do phát biểu, khi người ta lạm dụng để bị phỉ bang và vu khống; cổ vũ cho hận thù và tranh chấp giữa các cá nhân hay giữa các tập thể, cổ vũ cho những hình ảnh đồi truỵ và khiêu dâm, những sự mô tả bạo lực một cách bệnh hoạn.

Quyền tự do ngôn luận phải tuân thủ những nguyên tắc như trung thực, công bằng và tôn trọng sự riêng tư (23).

Bảo vệ lợi ích người được thông tin

TTXH “phải giao tiếp với dân chúng, chứ không chỉ nói với họ. TTXH phải biết các nhu cầu của dân chúng, ý thức được những cuộc đấu tranh của họ và thể hiện bằng mọi hình thức truyền thông với sự tinh tế, xứng với phẩm giá con người” (Đức Gioan Phaolô II, Diễn văn với các chuyên gia truyền thông, tại Los Angeles, ngày 15-9-1987) (24).

Người thụ hưởng: phải biết phân định và lựa chọn. Họ cần hiểu biết về TTXH – từ cơ chế, cách vận hành cho tới nội dung – để chọn lựa có trách nhiệm, theo đúng các tiêu chuẩn lành mạnh.

Mọi người cần được giáo dục về TTXH, bằng cách tự học hay tham gia một một khóa học. Giáo dục về TTXH còn giúp mọi người hình thành được những mẫu mực về thị hiếu tốt và phán đoán luân lý trung thực như một hình thức đào tạo lương tâm (25).

Phát ngôn nhân giáo hội

Những vị đại diện Giáo Hội phải trung thực và thẳng thắn trong mối quan hệ với các ký giả. Ngay cả khi những câu họ hỏi “gây lúng túng và phật ý, nhất là khi chúng không phù hợp chút nào với thông điệp mà mình trình bày”, “đó chính là những vấn đề khó chịu mà hầu hết những người đồng thời với chúng ta đều đặt ra” (Đi tìm một cách tiếp cận văn hoá mang tính mục vụ, số 34).

Để Giáo Hội đáng tin, những người nói thay Giáo Hội phải đưa ra những câu trả lời đáng tin, trung thực cho những vấn nạn xem ra có vẻ kỳ quặc ấy (26).

Đức Kitô đã mạc khải mình là nhà truyền thông hoàn hảo. Ngài đã đồng hoá mình với những ai muốn tiếp nhận sự truyền thông của Ngài, và Ngài đã gửi thông điệp của mình không chỉ qua lời nói mà còn qua toàn bộ cách sống của mình. Ngài rao giảng thông điệp thần linh mà không sợ sệt hay thoả hiệp. Ngài thích nghi với cách nói năng và kiểu suy nghĩ của dân tộc Ngài. Và Ngài đã lên tiếng về tình trạng bất ổn về thời đại họ sống” (Hiệp hong và Tiến bộ, số 11). (32)

Chịu trách nhiệm về phát ngôn của mình

Đức Giêsu dạy: “Lòng có đầy, miệng mới nói ra. Người tốt thì rút cái tốt từ kho tàng tốt của mình; kẻ xấu thì rút cái xấu từ kho tàng xấu của mình. Tôi nói cho các người hay: đến Ngày phán xét, người ta sẽ phải trả lời về mọi điều vô ích mình đã nói. Vì nhờ lời nói của anh mà anh sẽ được trắng án; và cũng tại lời nói của anh mà anh sẽ bị kết án.” (Mt 12,34-37).

Ngài thẳng thắn cảnh giác việc làm gương xấu cho “những người bé mọn” và cảnh cáo những ai làm việc ấy thì “thà cột đá vào cổ rồi ném xuống biển còn tốt hơn” (Mc 9,42; x. Mt 18,6; Lc 17,2).

Không gian dối

Ngài là người ngay thằng, một người mà người ta có thể nói “không thấy một lời gian dối nào trên miệng” và “bị nguyền rủa, Ngài không nguyền rủa lại; bị đau khổ, Ngài không đe doạ; nhưng Ngài phó thác cho Đấng sẽ xét xử công bằng” (1 Pr 2,22-23). Ngài đòi buộc phải ngay thằng và trung thực, đồng thời lên án thói đạo đức giả, dối trá – hay bất cứ truyền thông nào bị bóp méo hay lệch lạc: “Có thì nói có, không thì nói không; mọi sự thêm thắt đều là do ma quỷ” (Mt 5,37). (32)

“Hãy dẹp bỏ sự gian dối, mỗi người trong anh em hãy nói sự thật với người thân cận, vì chúng ta là phần thân thể của nhau. Anh em đừng bao giờ thốt ra những lời độc địa, nhưng nếu cần, hãy nói những lời tốt đẹp, để xây dựng và làm ích cho người” (Ep 4,25.29).

Phục vụ con người, xây dựng cộng đồng nhân loại trong liên đới, công bằng và bác ái, nói ra sự thật về đời sống con người và sự hoàn thành chung đời sống trong Chúa, đó mãi mãi là nội dung đạo đức học trong lĩnh vực truyền thông xã hội. (33).

An Thanh, CSsR, trình bày

Thảo luận:

1.    Một câu chuyện đã được phổ biến cách đây 10 năm có nội dung chính như sau: Một phóng sự ảnh với những lời bình rất xúc động về một em bé bị cá xấu đớp, cắn và ăn từ chân đến cổ.

Tuần lễ đầu hàng ngàn lá thư chia sẻ sự đồng cảm và khen ngợi nhà báo đã chụp lại những khoảnh khắc có một không hai, và lại còn tìm hiểu để mô ta về cuộc đời đứa bé đáng thương đó cách rất xúc động. Nhưng sau đó một tháng, có hang chục ngàn lá thứ, và hang tá tờ báo khác lẫn đài truyền hình nhảy vào đặt vấn đề và bình luận.

Đại ý thế này: “Để có được những tấm ảnh đó, phóng viên phải chứng kiến trực tiếp. Vậy tại sao ông ta không nhanh chân lẹ tay để cứu đứa bé khỏi cá xấu ăn thịt?” “Phải chăng những tác phẩm ảnh báo chí quan trọng hơn mạng người?” “Có đáng tin không khi một người để mặc đứa trẻ bị bức tử lại viết quá xúc động về chính nạn nhân đó?”

Các bạn hãy bình luận câu chuyện này nha.

2.    Trong bối cảnh truyền thông VN hiện nay, chúng ta có thể làm gì để nền truyền thông đạo đức hơn?

VR

“Không biết Kinh Thánh là không biết Chúa Ki-tô” (St. Jerome).

Tập tài liệu nhỏ này chỉ nhắm giúp Các Bạn thêm yêu mến và thích thú học hỏi Lời Chúa. Phương pháp này tạm được gọi là “nhảy dù.” Bạn hãy tưởng tượng Bạn đang nhảy dù khỏi một chiếc máy bay từ trên trời cao. Khi còn ở trên cao, Bạn sẽ chỉ thấy một cảnh không gian rộng lớn bên dưới, nhưng khi càng giảm độ cao, Bạn càng nhìn rõ từng chi tiết ở bên dưới hơn. Càng giảm độ cao, Bạn càng nhìn thấy nhều chi tiết hơn. Chúng tôi hy vọng phương pháp đơn giản này sẽ giúp Bạn thấy rằng học Kinh Thánh thật sự không khó khăn như nhiều người tưởng. Trái lại, Kinh Thánh được sắp xếp thật đơn giản và dễ nhớ. Bây giờ, xin mời Bạn bắt đầu cầm lấy “chìa khóa” và mở cửa vào thế giới kỳ diệu của Lời Chúa! Xin Chúa Thánh Thần và Đức Mẹ hướng dẫn Bạn!

Giải thích: Từ độ cao lớn nhất, ta chỉ thấy một điểm duy nhất: Kinh Thánh, sau đó, hạ thấp độ cao, ta thấy Kinh Thánh có hai phần: C.Ư và T.Ư, rồi hạ thêm nữa, ta thấy cụ thể từng sách trong C.Ư và T.Ư, càng hạ thấp, ta sẽ thấy rõ thêm từng chi tiết trong từng sách, ví dụ: các dụ ngôn, các phép lạ, những bài tóm tắt sứ mạng của Chúa Giê-su,… rồi từ đó ta sẽ tìm hiểu sứ điệp của từng bản văn Kinh Thánh. “Tip” là những “mẹo vặt” để giúp dễ nhớ bài.

2. TÊN CÁC SÁCH TRONG KINH THÁNH VÀ CHỮ VIẾT TẮT

3. BỐ CỤC TỔNG QUÁT CỦA CỰU ƯỚC, TÂN ƯỚC VÀ SỐ SÁCH

“TIP” THỨ TỰ CÁC SÁCH C.Ư (theo điệu)

Sáng Xuất Lê Dân Đệ / Giô Thủ Rút Sa Sa / Vua Vua Sử Sử Ét-ra / Nơ Tô Giu Ét Ma Ma / Gióp Thánh Châm Giảng Diễm Khôn (ngoan) Huấn / I Giê Ai Ba Ê Đa / Hô Giô A Ô Giô Mi / Na Kha Xô Khác Da Ma.

3.1. “TIP” DÀNH CHO CÁC THƯ

-       Trong tổng số 13 Thư được gán cho thánh Phao-lô, thật ra chỉ có 7 Thư đó là Rm, 1 Cr, 2 Cr, Gl, Phl, 1 Thx, Phlm chắc chắn chính do thánh Phao-lô viết, còn 6 Thư đó là Ep, Cl, 2 Thx, 1 Tm, 2 Tm, Tt là do môn đệ ngài viết.

-       Ep, Phl, Cl, Phlm là những lá thư viết trong ngục (x. Ep 3:1; 4:1; Phl 1:7, 13-14; Cl 4:3, 10; Plm 9:10).

-       1 Tm, 2 Tm, Tt là “các thư mục vụ” vì viết cho các vị lãnh đạo cộng đoàn.

-       Thư Hr (Dt) được gọi là Bài giảng Kinh Thánh, không phải của thánh Phao-lô.

-       7 Thư Gc, 1 Pr, 2 Pr, 1 Ga, 2 Ga, 3 Ga, Gđ được gọi là Thư Chung vì gửi chung cho mọi người (nên còn được gọi là Thư Công giáo).

3.2. “TIP” DÀNH CHO THỨ TỰ CÁC SÁCH TÂN ƯỚC

27 sách TƯ được xếp không theo thứ tự biên soạn nhưng theo nhiều tiêu chí khác nhau: Bắt đầu bằng cái nhìn chung về cuộc đời Chúa Giê-su (4 sách Tin Mừng), rồi đến thời sau khi Chúa Giê-su về trời, Hội Thánh sơ khai bắt đầu phát triển (Công vụ các Tông đồ), rồi đến các vấn đề Hội Thánh sơ khai gặp phải (các Thư), và sau cùng hướng đến thời cùng tận của lịch sử thế giới (Khải huyền).

4 Tin Mừng cũng được xếp không theo thứ tự biên soạn, vì thời đầu người ta tin là Mt được viết sớm nhất nên xếp Mt đứng đầu, nhưng hiện nay người ta tin rằng Mc mới là TM được viết sớm nhất trong số 4 TM.

Cv nguyên gốc là phần thứ hai của một cuốn sách duy nhất với phần thứ nhất là Lc. Nhưng sau khi 4 TM được đặt sát nhau thì Cv bị đưa ra phía sau Ga.

Các Thư của thánh Phao-lô được chia thành hai nhóm nhỏ: nhóm thứ nhất gửi cho cộng đoàn, nhóm hai gửi cho cá nhân. Trong từng nhóm đó, các thư cũng không được xếp theo thứ tự biên soạn, nhưng theo độ dài của mỗi lá thư và từ dài nhất đến ngắn nhất.

Thư Hr được xếp liền sau các thư Phao-lô vì trước đây người ta nghĩ đó là do ngài viết, nhưng nay người ta tin rằng chắc chắn không do ngài viết.

Các Thư Chung cũng được xếp theo độ dài của thư, từ dài tới ngắn (theo nhóm).

Sách Kh đứng cuối cùng vì đề cập đến những gì sẽ xảy ra trong thời cùng tận.

4. “TIP” TÓM TẮT NỘI DUNG TỪNG SÁCH

A. CỰU ƯỚC

A1. NGŨ THƯ

1.    Sáng thế ký: Mô tả công trình tạo dựng vũ trụ; cung cấp lịch sử của thế giới cũ cũng như tiến trình Thiên Chúa từng bước hướng dẫn dân đến nền thần quyền.

2.    Xuất hành: Lịch sử cuộc xuất hành của dân Israel khỏi Ai Cập; ban Luật; Lều.

3.    Lê-vi: Luật nghi lễ.

4.    Dân số: Kiểm tra dân số; lịch sử của những cuộc hành trình lang thang trong hoang địa.

5.    Đệ nhị luật: Luật được dự thảo; cái chết của ông Mô-sê.

A2. CÁC SÁCH LỊCH SỬ

6.    Giô-sua: Câu chuyện đánh chiếm và phân chia đất Ca-na-an.

7.    Thủ lãnh: Lịch sử quốc gia từ từ thời ông Giô-sua đến thời ông Sam-son.

8.    Rút: Câu chuyện về các Tổ phụ của vương quốc xứ Giu-đê.

9.    1 Sa-mu-en: Câu chuyện về quốc gia trong thời Sa-mu-en và triều đại Sa-un.

10.  2 Sa-mu-en: Câu chuyện về triều đại vua Đa-vít. Cả hai sách này đều nhấn mạnh căn tính của dân Israel như một dân của Thiên Chúa.

11.  1 Các Vua: Lịch sử quốc gia từ cái chết của vua Đa-vít và sự lên ngôi của Sa-lô-mon cho đến thời kỳ Giê-ru-sa-lem sụp đổ; giải thích lý do tại sao dân bị lưu đày: đó là do dân đã phản bội thất trung cùng Thiên Chúa. Tuy nhiên, Thiên Chúa vẫn không ngừng kêu gọi dân sám hối trở về.

12.  2 Các Vua: Tiếp theo.

13.  1 Sử biên niên: Những ghi chép của các sử gia ở cả hai vương quốc Giu-đa và Israel; đây là lịch sử chính thức của hai vương quốc này.

14.  2 Sử biên niên: Tiếp theo.

15.  Ét-ra: Câu chuyện về cuộc hành hương của người Do-thái khỏi cảnh lưu đày ở Ba-by-lon và khởi sự tái thiết Đền thờ.

16.  Nơ-khe-mi-a: Ghi chép thêm về việc tái thiết Đền thờ và thành phố cũng như những trở ngại dân Israel gặp phải và cố gắng vượt qua.

17.  Tô-bi-a: Nhấn mạnh đau khổ không phải là sự trừng phạt nhung là thử thách do Thiên Chúa gửi đến. Chắc chắn Thiên Chúa sẽ ban thưởng cho người công chính và trừng phạt kẻ tà ác. Người tin được mời gọi tin tưởng vào Thiên Chúa và phản chiếu trong đời sống mình sự công chính, lòng thương xót và tự do của Thiên Chúa.

18. Giu-đi-tha: Ca ngợi lòng tin vững vàng vào Thiên Chúa trong cơn nguy hiểm.

19.  Ét-te: Câu chuyện về cô gái Do-thái trở thành hoàng hậu xứ Ba-tư và đã cứu người Do-thái khỏi họa diệt vong.

20. Ma-ca-bê: Câu chuyện về cuộc khởi nghĩa của anh em nhà Ma-ca-bê chống lại ách cai trị của ngoại bang. Niềm tin vào Thiên Chúa duy nhất và siêu việt ngày càng trở nên mạnh mẽ trong tâm thức của dân Thiên Chúa.

21. Ma-ca-bê: Tiếp theo.

A3. CÁC SÁCH KHÔN NGOAN

22.  Gióp: Câu chuyện về những thử thách và lòng kiên nhẫn của một con người xứ Ê-đom.

23.  Thánh vịnh: Tuyển tập những bài thơ hay được dùng trong phụng vụ, chủ yếu là của vua Đa-vít.

24.  Châm ngôn: Những lời khôn ngoan của vua Sa-lô-môn.

25.  Giảng viên: Bài thơ nói về sự hư vô của vũ trụ vật chất.

26.  Diễm ca: Một hình ảnh bóng bảy về Hội Thánh.

27.  Khôn ngoan: Những suy tư tìm kiếm đời sống vĩnh cửu và hạnh phúc đời đời.

28. Huấn ca: Ca ngợi sự khôn ngoan ngàn đời của văn hóa Do-thái chống lại não trạng “sính ngoại” chạy theo văn hóa Hy-lạp.

A4. CÁC NGÔN SỨ

29.  I-sai-a: Những lời tiên báo về Đấng Ki-tô và vương quốc của Ngài.

30.  Giê-rê-mi-a: Những lời tiên báo về ngày thất thủ của Giu-đa, những gian nan đau khổ của dân và sự chiếm đóng của kẻ thù.

31.  Ai ca: Nói lên nỗi buồn của ngôn sứ Giê-rê-mi-a khi Giê-ru-sa-lem bị đánh chiếm và Đền thờ bị tàn phá.

32.  Ba-rúc: Những lời ngỏ với dân Do-thái đang bị phân tán khắp nơi (Diaspora).

33.  Ê-dê-ki-en: Những sứ điệp cảnh báo và an ủi cho dân trong cảnh lưu đày.

34.  Đa-ni-en: Vài chuyện xảy ra trong cảnh lưu đày và những lời tiên báo liên quan đến Đấng Ki-tô.

35.  Hô-sê: Những lời tiên báo liên quan đến Đấng Ki-tô và những ngày muộn thời.

36.  Giô-en: Báo trước tai ương trên nhà Giu-đa và ân huệ Thiên Chúa ban cho dân biết sám hối.

37.  A-mốt: Tiên báo Israel và các quốc gia lân cận sẽ bị trừng phạt từ các kẻ xâm lăng phương Bắc cũng như sự thành toàn của vương quốc của Đấng Mê-si-a.

38.  Ô-va-đi-a: Tiên báo về ngày tàn của Ê-đom.

39.  Giô-na: Tiên báo về thành Ni-ni-vê.

40.  Mi-kha: Tiên báo cuộc xâm lăng của ngoại bang; lưu đày Ba-by-lon; thiết lập vương quốc thần quyền tại Giê-ru-sa-lem và tiên báo sự sinh hạ của Đấng Mê-si-a tại Bê-lem.

41.  Na-khum: Tiên báo sự sụp đổ của Át-sua.

42.  Kha-ba-cúc: Tiên báo về ngày tàn của Can-đê.

43.  Xô-phô-ni-a: Tiên báo về việc tái thiết Đền thờ và về Đấng Mê-si-a.

44.  Khác-gai: Kêu gọi dân chúng tái thiết Đền thờ và phục hưng vương triều Đa-vít.

45.  Da-ca-ri-a: Nhấn mạnh vai trò quan trọng của Giê-ru-sa-lem và sự cần thiết phải thay đổi tâm hồn để xứng đáng thờ phượng Thiên Chúa.

46.  Ma-la-khi: Tiên báo về ơn gọi của Dân ngoại và về việc Đấng Mê-si-a ngự đến.

B. TÂN ƯỚC

B1. TIN MỪNG

1.    TM Mát-thêu: Chúa Giê-su là Con Thiên Chúa và là Cứu Chúa theo lời hứa.

2.    TM Mác-cô: Chúa Giê-su là Đấng Cứu Thế, Người làm cho mọi khao khát của con người được thỏa mãn.

3.    TM Lu-ca: Con Người đến sống giữa chúng ta để phục vụ chúng ta. Người là Đấng Cứu Thế.

4.    TM Gio-an: Con Thiên Chúa bày tỏ vinh quang thần tính của Người trong đời sống và con người của Chúa Giê-su.

B2. CÔNG VỤ

5.    Công vụ Tông đồ: Chúa Ki-tô trên thiên đàng; quyền năng Chúa Thánh Thần trên thế giới; những gì Chúa Ki-tô tiếp tục làm và dạy bằng Thần Khí của Người qua các Tông đồ; cách Hội Thánh được quy tụ và thành lập; tiến trình phát triển của Nước Thiên Chúa.

B3. CÁC THƯ

6.    Rô-ma: Ki-tô giáo qua các trang khảo luận; ơn công chính hóa; làm thế nào con người được công chính hóa trước mặt Thiên Chúa.

7.    1 Cô-rin-tô: Các phẩm trật và nguyên tắc trong Hội Thánh; các mối tương quan của tín hữu với nhau; thánh Phao-lô chỉnh sửa những sai lầm của họ.

8.    2 Cô-rin-tô: Sứ mạng của Ki-tô giáo và uy thế của Ki-tô giáo trong các hoàn cảnh; mối tương quan của các tín hữu với thế giới và các hoàn cảnh đó; thánh Phao-lô củng cố đức tin của các môn đệ và khẳng định tính cách của ngài.

9.    Ga-lát: Hồng ân đức Tin và sự Tự do đối lại Lề luật. Chúa Ki-tô đã giải thoát chúng ta thành những người tự do. Hãy kiên cường trong đức Tin và Tự do mà Chúa Ki-tô đã đem lại. Thánh Phao-lô cương quyết khẳng định rằng chúng ta được nên công chính là do bởi đức tin, chứ không phải các nghi lễ. Chúa Thánh Thần là Đấng khởi sự và thành toàn mọi sự bằng quyền năng của Người.

10.  Ê-phê-sô: Chúa Ki-tô là sự phong phú tròn đầy của mọi phúc lành; cùng hiệp nhất trong Chúa Ki-tô; quyền năng của ơn thánh.

11.  Phi-líp-phê: Kinh nghiệm Ki-tô giáo; trước mặt Chúa Ki-tô; những gì tưởng hoàn hảo lại không hoàn hảo; chỉ có một điều cần thiết mà thôi. Thánh Phao-lô ca ngợi vẻ đẹp của đức ái Ki-tô giáo.

12.  Cô-lô-sê: Vinh quang của Hội Thánh và sự viên mãn trong Chúa Ki-tô là Đầu. Thánh Phao-lô cảnh cáo các môn đệ của ngài về những sai lầm của họ và thúc giục họ thi hành bổn phận.

13.  1 Thê-xa-lô-ni-ca: Chúa Ki-tô đến cùng và cho Hội Thánh; phúc lành vĩnh cửu của Hội Thánh. Thánh Phao-lô khích lệ các tín hữu tiếp tục thăng tiến trong đức tin và các tương quan thánh thiện.

14.  2 Thê-xa-lô-ni-ca: Thánh Phao-lô chỉnh sửa những sai lầm liên quan đến niềm tin cho rằng ngày Chúa Ki-tô quang lâm đã gần kề.

15   và 16. 1 và 2 Ti-mô-thi: Phẩm trật trong Hội Thánh. Tác giả hướng dẫn Ti-mô-thi trong vai trò một mục tử và khích lệ ông trong sứ vụ này.

17.  Ti-tô: Phẩm hạnh Ki-tô giáo phù hợp cho người mục tử. Tác giả khích lệ Ti-tô can đảm thi hành những bổn phận của một mục tử.

18.  Phi-lê-mon: Đức ái Ki-tô giáo. Thánh Phao-lô nài xin một ông chủ mới theo đạo đón nhận trở lại một nô lệ của ông vừa bỏ trốn.

19.  Híp-ri (Do-thái): Tác giả khẳng định Chúa Ki-tô là “linh hồn” của mọi luật lệ về nghi lễ và hiến lễ.

20.  Gia-cô-bê: Luân lý Ki-tô giáo; khảo luận về hiệu năng của đức tin có việc làm.

21   và 22. 1 và 2 Phê-rô: Tác giả khuyến thiện về đời sống Ki-tô giáo với những cảnh báo và tiên báo khác nhau về sự xét xử của Thiên Chúa.

23.  1 Gio-an: Nội dung nói về con người của Chúa Giê-su, Chúa chúng ta, sự sống đời đời và sự hiệp thông với Thiên Chúa và nhấn mạnh tình yêu Ki-tô giáo.

24.  2 Gio-an: Chúa Ki-tô là Sự thật và Đấng bảo vệ chống lại lạc giáo. Thánh Gio-an nhắc nhở một phụ nữ tân tòng cảnh giác những ông thầy sai lạc.

25.  3 Gio-an: Lòng hiếu khách Ki-tô giáo đối với các thánh, đặc biệt là những người nghèo. Lá thư gửi cho Gai-ô, khen ngợi ông về lòng hiếu khách của ông.

26. Giu-đa: Cảnh báo về sự xét xử của Thiên Chúa; những dấu hiệu cho thấy ai là người tội lỗi ai là người thánh thiện.

B4. KHẢI HUYỀN

27.  Khải huyền: Chúa Ki-tô là Chủ Tể vũ trụ; mạc khải tương lai của Hội Thánh và những gì sẽ đến.

5. DỤ NGÔN

Giải thích về màu sắc (theo nguyên tắc phối màu):

a. Những truyền thống đơn lẻ:
Những màu sau đây dùng cho những từ, câu hoặc những câu chỉ có trong một Tin Mừng mà thôi, không có trong các Tin Mừng khác.

b. Những truyền thống đi đôi:
Những màu sau dùng cho những từ, câu hoặc những câu xuất hiện trong hai Tin Mừng mà không xuất hiện trong Tin Mừng thứ ba (so sánh Nhất Lãm).

6.

c. Những truyền thống bộ ba:
Màu bút chì hay màu đen dùng cho những gì xuất hiện cả trong ba Tin Mừng Nhất Lãm.

5.1.  CÁC DỤ NGÔN VÀ HÌNH ẢNH TRONG MÁC-CÔ

5.2. CÁC DỤ NGÔN VÀ HÌNH ẢNH THÊM CÓ TRONG CẢ MÁT-THÊU VÀ LU-CA NHƯNG KHÔNG CÓ TRONG MÁC-CÔ (TỪ “Q”)

5.3. CÁC DỤ NGÔN VÀ HÌNH ẢNH THÊM TRONG MÁT-THÊU

NHƯNG KHÔNG CÓ TRONG MÁC-CÔ VÀ LU-CA

5.4. CÁC DỤ NGÔN VÀ HÌNH ẢNH THÊM TRONG LU-CA NHƯNG KHÔNG CÓ TRONG MÁC-CÔ VÀ MÁT-THÊU

Những hình ảnh tương tự dụ ngôn trong Gio-an
Từ “dụ ngôn” không xuất hiện lần nào trong Tin Mừng Thứ Tư. Tuy nhiên, Chúa Giê-su trong Gio-an lại dùng một số ẩn dụ và hình ảnh phần nào tương tự dụ ngôn trong Nhất Lãm. Đó là:

Người mục tử nhân lành (Ga 10:1-16)

Cây nho và cành nho (Ga 15:1-8)

5.5. DANH SÁCH ĐẦY ĐỦ CÁC DỤ NGÔN VÀ HÌNH ẢNH

TRONG MÁT-THÊU

5.6. DANH SÁCH ĐẦY ĐỦ DỤ NGÔN VÀ HÌNH ẢNH TRONG LU-CA

6. NHỮNG CÂU CHUYỆN PHÉP LẠ TRONG TÂN ƯỚC

BẢNG SO SÁNH CÁC PHÉP LẠ TRONG TIN MỪNG

Chữa lành

Những phép lạ phục hồi

Những phép lạ trên thiên nhiên

Những trình thuật tóm tắt sứ vụ của Chúa Giê-su

Đại Lễ kính Hai Thánh Tông Đồ Phê-rô và Phao-lô 2010

LM. Joakim Hà Ngọc Phú, DCCT

Thảo luận

1. Anh chị hãy tìm những hình ảnh hay dụ ngôn trong Tân Ước để diễn đạt ý tưởng: Người thích dùng bạo lực, uy quyền sẽ thất bại.

2. Khi nào nên trích dẫn Kinh Thánh cho bài viết của anh chị?

Trong những năm qua, Giáo Hội Việt nam có những biến động, do sự áp bức khắc nghiệt từ bên ngoài và do cả những vấn đề từ bên trong. Chính trong bối cảnh ấy mà nhiều câu hỏi được đặt ra: “Công lý là gì?” “Tài sản Giáo Hội nếu được trưng dụng để làm công ích thì tốt cho xã hội sao lại phản đối?” “Chúng ta phải sống theo gương Chúa Giêsu, yêu thương mọi người và biết nhịn nhục như Chúa dạy, thế tại sao phải lên tiếng đòi công lý…” và còn nhiều câu hỏi đại loại như thế.

Thật ra những câu hỏi ấy rất phiến diện, chưa thấm nhuần tinh thần Tin Mừng và chưa tham chiếu giáo huấn về xã hội của Hội Thánh, hay nói khác đi, chưa đặt trọng tâm là nhân vị, món quà cao quí nhất mà Chúa ban cho con người.

Trong Giáo Hội Chúa Kytô, mỗi người được sai đi làm một phận sự khác nhau, nhưng tự bản tính, con người có nhân vị và phẩm giá. Nhân vị và phẩm giá ấy sở dĩ hiện hữu là bởi vì Thiên Chúa dựng nên con người giống hình ảnh Ngài, và thánh Augustinô còn nhấn mạnh “Con người mở rộng về Thiên Chúa: “homo capax Dei”, con người có khả năng hướng về siêu việt.

Giáo Hội dạy: “Khi khám phá ra mình được Thiên Chúa yêu thương, người ta mới hiểu được phẩm giá siêu việt của mình, biết như thế không phải để mình hài lòng với mình mà còn để đến gặp người khác qua một mạng lưới quan hệ ngày càng nhân bản hơn”

Nhân vị và phẩm giá của con người được Chúa yêu thương là nền tảng Học Thuyết Xã Hội Công Giáo. Học Thuyết này là giáo huấn chính thức của Hội Thánh về các vấn đề xã hội liên quan đến con người, đến phận người, quyền làm người của từng thành viên nhỏ bé nhất trong xã hội này.

Và vì Học Thuyết Xã Hội Công Giáo định hướng cho mọi vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội và văn hoá cho dân Chúa trong mọi xã hội và mọi thời, cho nên việc tìm hiểu để hành xử xứng hợp với Học Thuyết này là điều cấp bách.

Về phần chúng ta, những người đang quan tâm tìm hiểu về Truyền Thông Công giáo, việc ôn lại Học Thuyết Xã Hội Công Giáo là quan trọng vì hai lý do: thứ nhất, Học Thuyết Xã Hội cho chúng ta hướng đi phù hợp với ước nguyện của Hội Thánh, và thứ hai, Học Thuyết này giải quyết những vấn đề nóng bỏng của truyền thông thời đại vì Hội Thánh đã được Chúa giao quyền và sứ mạng “cầm buộc” hay “tháo gỡ” những vấn đề của con người.

Trong thời đại mới này, thời của máy vi tính hay điện toán, truyền thông có những bước phát triển vượt bực và trở nên quan trọng hơn rất nhiều. Cha Antôn Lê Ngọc Thanh, trong “Tâm Tình và Tri Ân cuối năm Dần” đã diễn tả sức mạnh truyền thông mạng tại Việt Nam như sau:

“Nhiều người cho rằng, tuy chỉ mới có khoảng 20 triệu dân (gần bằng ¼ dân số) được tiếp cận internet thì đã có không dưới 10 triệu dân đã bắt đầu tiếp cận được đến các mạng xã hội Facebook, WordPress, Blogspot, Multiply và các websites độc lập hay tự do, không thuộc hệ thống báo chí cộng sản Việt Nam. Con số 10 triệu này đã vượt xa tổng số ấn bản báo phát hành hàng ngày chính thức tại Việt Nam hiện nay.”

Làm sao chúng ta bảo đảm rằng mình sẽ làm truyền thông chân chính và hữu hiệu nếu không dựa vào nền tảng được thiết định do chính Hội Thánh là Hiền Thê của Chúa Kytô, Đấng là Nhà Truyền Thông vĩ đại nhất vì Người là Lời của Thiên Chúa?

Phần II. VÀI NÉT VỀ HỌC THUYẾT XÃ HỘI CÔNG GIÁO

Vây Học Thuyết Xã Hội Công Giáo có từ lúc nào? Hiểu theo nghĩa rộng, Học Thuyết này đã khởi đầu từ ngày Đức Giêsu rao giảng và chọn gọi các môn đệ, sai các ông đi làm chứng cho ơn cứu độ và cho phẩm giá con người.

Chính từ ngày ấy, Chúa Giêsu tỏ cho thế gian thấy rằng Ngài đến là để cứu con người, cứu linh hồn con người để họ được hưởng phúc muôn đời, đồng thời Người cũng cứu thân xác con người khỏi những đau khổ, bệnh tật và bất công xã hội ngay trên trần thế này.

Học Thuyết Xã Hội hiểu theo nghĩa hẹp là một hệ thống giáo huấn về các vấn đề con người và xã hội, khởi đầu từ Thông Điệp “Rerum Novarum”, (Tân Sự, Những Vấn Đề Mới) của Đức Thánh Cha Lêô XIII năm 1891. Các vấn đề Xã Hội ấy đã phát triền qua các triều đại Giáo Hoàng kế vị ngài trong các Thông điệp về Xã Hội và các Hiến chế của Thánh Công Đồng chung Vaticanô II.

Giáo huấn hay Học Thuyết về Xã Hội đã được chuẩn bị cho việc tóm lược ngắn gọn rõ ràng do một Hồng Y người Việt Nam kiệt xuất là Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận trong thời gian ngài làm Chủ tịch Hội Đồng Giáo Hoàng về Công Lý và Hoà Bình.

Đức Hồng Y Renato Raffaele Martino kế vị ngài đã nhận xét về “Vị tiền nhiệm đáng kính”, Đức cố Hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận (1928-2002), rằng “với sự khôn ngoan, sự kiên quyết và tầm nhìn xa trông rộng, đã thực hiện phần chuẩn bị phức tạp của tài liệu này”.

Với tầm nhìn xa trông rộng ấy của một mục tử người Việt (ngược lại với các lãnh đạo VN!), Đức Hồng Y Phanxicô Xaviê góp phần làm cho “Giáo Hội phải làm cho tiếng nói của mình vang dội đến mọi người về ‘những điều mới mẻ’ (res novae) tiêu biểu của thời hiện đại, bởi vì Giáo Hội có nhiệm vụ mời gọi mọi người làm tất cả những gì có thể được để hướng đến một nền văn minh đúng nghĩa càng ngày càng nhắm tới sự phát triển toàn diện của con người trong tình liên đới” như Đức Hồng y Angelo Sodano, Quốc Vụ Khanh, Bộ Trưởng Ngoại giao Toà Thánh Vatican đã viết.

1. A. THÔNG ĐIỆP RERUM NOVARUM

Chúng ta đều biết Đức Thánh Cha Leo XIII là một chuyên gia kinh tế xã hội. Tự điển Bách Khoa online Wikipedia gọi ngài là “một nhà thông thái, một chính trị gia lỗi lạc”, do đó ngài nhìn ra vấn đề của xã hội cuối thế kỷ 19 một cách rõ ràng và thiết thực.

Thế kỷ 19 là thế kỷ của khoa học và kỹ thuật thời kỳ đầu, của những phát minh làm thay đổi cuộc sống con người. Chúng ta có thể kể đến một số phát minh tiêu biểu thế kỷ 19: Máy in 1810, Đầu máy xe lửa hơi nước 1814, Xe đạp 1816, Động cơ điện 182, Máy đánh chữ 1829, Thang máy 1852, Máy khoan dầu 1859, Khử trùng (Pasteur) 1862, Thuốc nổ (Nobel) 1866, Máy hút bụi 1869, Điện thoại, loa 1876, Động cơ ô tô, mô tô 1879, Quạt điện 1882 v.v…

Vì những phát minh thay đổi thế giới ấy, hiển nhiên xã hội và các tương quan xã hội thay đổi, rõ ràng nhất là các nhà máy ra đời, hình thành hai giai cấp chủ nhân và thợ thuyền. Giới chủ nhân thì muốn lợi dụng sức lực của thợ, giới thợ thuyền thì muốn đòi quyền lợi. Rồi bao nhiêu tệ nạn và bất công phát sinh ra từ nền công nghệ mới mẻ ấy.

Nhiều người hô hào giới thợ thuyền đứng lên đòi quyền lợi, hô hào sử dụng bạo lực, dùng vũ khí để giải quyết các tranh chấp trong xã hội.

Nhưng Hội Thánh, với tấm lòng bao dung của người mẹ và với tầm nhìn khôn ngoan hơn, đã không muốn cho nhân loại đi vào con đường bạo lực ấy. Và Toà Thánh đã lên tiếng, trình bày đường lối và giáo huấn của Hội Thánh trước các vấn đề xã hội.

Nội dung Thông Điệp Rerum Novarum là gì? Nội dung chính gồm các điểm sau đây:

- Những quan hệ giữa chủ và thợ thay đổi, gây ra bất hạnh, khốn khổ và bất công.

- “Con ngưởi có quyền tư hữu tự nhiên, bền vững và trường tồn”

- Các giai cấp không phải là kẻ thù của nhau. Thợ thuyền có những quyền lợi căn bản của con người gắn liền với Luật Tự Nhiên, mà qua đó mọi người đều bình đẳng.

- Giáo Hội có quyền lên tiếng về các vấn đề xã hội. Vai trò của Giáo Hội là dạy bảo về các quy tắc xã hội và san bằng hố cách biệt giai cấp. Vai trò của quốc gia là tạo dựng một xã hội công bằng qua luật lệ và duy trì luật lệ ấy.

B. NỘI DUNG CHÍNH CỦA HỌC THUYẾT XÃ HỘI CÔNG GIÁO

Bản tóm lược Học Thuyết Xã Hội Công Giáo chia làm 3 phần gồm có 12 chương chính với 583 khoản mục, đề cập đến các vấn đề xã hội theo huấn giáo của Hội Thánh.

Trong phần I, bản tóm lược đề cập đến “Kế hoạch yêu thương của Thiên Chúa đối với nhân loại”, “Sứ mạng của Giáo Hội và Học Thuyết Xã Hội Công Giáo”. Phần này cũng nếu lên giáo huấn của Hội Thánh về “Con người và nhân quyền”, (điều mà các nước độc tài không hoan nghênh). Phần này còn có một chương quan trọng mà chúng ta nhấn mạnh hôm nay, đó là “Các nguyên tắc của Học Thuyết Xã Hội Công Giáo”

Phần II gồm 7 chương về các vấn đề “Gia đình”, “Lao động của con người”, “Kinh tế”, “Cộng đồng chính trị”, “Cộng đồng quốc tế”, “Bảo vệ môi trường”, và “Cổ vũ Hòa Bình”. Trong phần này chúng ta tìm thấy những câu trả lời thực tế cho các vấn đề quan trọng như chính trị, vế các mối tương quan quốc tế, về môi trường…

Phần III nhấn mạnh đến Học Thuyết Xã Hội Công Giáo và Hoạt động của Giáo Hội.

Và phần kết luận có tựa đề là “Vì một nền văn minh Tình Yêu”

C. CÁC NGUYÊN TẮC CỦA HỌC THUYẾT XÃ HỘI CÔNG GIÁO

- Nguyên tắc nhân vị

“Giáo Hội nhìn thấy nơi mỗi người, nam cũng như nữ, hình ảnh sống động của chính Thiên Chúa. Hình ảnh này mỗi ngày được triển khai thêm một cách trọn vẹn và sâu sắc hơn nơi mầu nhiệm Đức Kitô, hình ảnh tuyệt hảo của Thiên Chúa, Đấng duy nhất đã mạc khải Thiên Chúa cho con người và mạc khải con người cho chính con người”.

Vâng, Chúa Giêsu Kytô đã mạc khải Thiên Chúa cho con người và mạc khải con người cho chính con người, để chúng ta biết Chúa và biết chính mình, biết mình có nhân vị và phẩm giá, (chứ nếu không mình tưởng mình là khỉ!)

Chính nhân vị và phẩm giá làm cho con người khác biệt mọi loài vật khác, làm cho con người không đơn thuần là con cháu loài khỉ hay vượn.

Khi con người chối bỏ Thiên Chúa là nguồn gốc muôn loài, họ cũng chối bỏ giá trị của chính mình và đồng loại. Do đó, trong một xã hội vô thần, chúng ta không ngạc nhiên khi thấy bao nhiêu là những bi đát và đau đớn của kiếp người.

- Nguyên tắc công ích

“Mọi khía cạnh trong đời sống xã hội đều phải liên hệ đến công ích, nếu muốn đạt được ý nghĩa trọn vẹn nhất, công ích xuất phát từ chính phẩm giá, sự thống nhất và bình đẳng của hết mọi người. Hiểu theo nghĩa ban đầu, và được chấp nhận rộng rãi, công ích là “toàn bộ những điều kiện xã hội cho phép con người, tập thể hay cá nhân, đạt tới sự phát triển cách đầy đủ và dễ dàng hơn”

Hội Thánh dạy rằng công ích là những điều kiện thích hợp cho việc phát triển cộng đồng – phù hợp lợi ích cá nhân – và quan trọng nhất là phải hướng về thiện hảo, phải phụng sự Thiên Chúa.

- Nguyên tắc bổ trợ

“Bổ trợ là một trong những định hướng bền vững và đặc thù nhất của Học thuyết Xã hội Công giáo, và đã có mặt trong học thuyết ấy ngay từ văn kiện xã hội quan trọng đầu tiên”. Dựa trên nguyên tắc này, mọi xã hội thuộc trật tự cao hơn phải có thái độ trân trọng giúp đỡ (subsidium) – tức là hỗ trợ, đẩy mạnh, phát triển – các xã hội thuộc trật tự thấp hơn. Giáo Hội dạy: “Bổ trợ hiểu theo nghĩa tích cực là sự giúp đỡ về kinh tế, cơ chế hay pháp lý cho các đơn vị xã hội nhỏ hơn, nhưng có thể dẫn đến hàng loạt hậu quả tiêu cực như cấm Nhà Nước làm bất cứ điều gì mà thật sự hạn chế không gian sống của các đơn vị xã hội căn bản nhỏ bé đó. Không ai được phế bỏ sáng kiến, tự do và trách nhiệm của các đơn vị căn bản ấy.”

- Nguyên tắc liên đới

Giáo huấn của Hội Thánh đã nhiều lần nhấn mạnh rằng “Sự liên đới làm nổi bật một cách đặc biệt bản tính xã hội nội tại của con người, sự bình đẳng của mọi người về phẩm giá và quyền lợi, cũng như con đường chung cho các cá nhân và các dân tộc tiến tới sự thống nhất với một ý thức ngày càng cao hơn.”

1. B. CÁC GIÁ TRỊ CỦA HỌC THUYẾT XÃ HỘI CÔNG GIÁO

- Sự Thật

Học Thuyết Xã Hội nêu lên ba nghĩa vụ đối với sự thật: hướng tới sự thật, tôn trọng sự thật và làm chứng về sự thật một cách có trách nhiệm.

- Tự Do

“Tự do là dấu chỉ cao đẹp nhất nơi con người, cho thấy con người được tạo dựng theo hình ảnh Thiên Chúa”. Và như vậy, tự do là dấu chỉ phẩm giá con người. (199)

- Công Lý

Công lý chính là “có ước muốn kiên định và vững chắc trả những gì mình mắc nợ Chúa và tha nhân”. Khi công lý được thực thi cùng với bác ái và liên đới, thì nó sẽ thành con đường dẫn đến hoà bình (x. Isaia 32,17; Gc. 3,18).

- Tình Yêu

Giáo Hội trung thành với giới răn trọng nhất mà Đức Giêsu đã truyền dạy, nhấn mạnh rằng công lý mà không có tình yêu thì “công lý có thể phản bội chính mình”, nghĩa là nỗ lực thực thi công lý lại có nguy cơ làm phương hại đến công lý. Vì vậy, Giáo Hội dạy “Giữa các đức tính nói chung, và đặc biệt giữa các đức tính, các giá trị xã hội và tình yêu, có một mối liên kết rất sâu xa mà chúng ta cần phải nhận thức càng ngày càng đầy đủ hơn”

Phần III. HỌC THUYẾT XÃ HỘI, THỰC TẠI VÀ TRUYỀN THÔNG CÔNG GIÁO.

A. Học Thuyết Xã Hội Và Thực Tại

- Sự Thật.

Xã hội Việt Nam XHCN  ngày nay chứng kiến nhiều điều đáng buồn, nhưng điều đáng buồn nhất là sự giả dối tràn lan ở mọi lãnh vực. Con người có thể nói dối và lừa lọc một cách tự nhiên như họ sống và thở. Trong bài giảng Lễ Tết Tân Mão, Đức Cha Nguyễn Năng (giáo phận Phát Diệm nói: “Ngày hôm nay, nhiều người rao giảng những điều dối trá, loan truyền những sự dối trá”

Báo chí có viết đúng sự thật không? Trên báo Dân Trí hôm Tết, người ta làm phóng sự về người Công giáo, họ bảo là người Công giáo cũng cúng 23 Tết, ngày ông Táo về Trời. Chuyện gì báo chí cũng nói mà không cần biết người đọc nghĩ gì.

- Công Lý

Theo Cha giáo sư Kinh Thánh Hà Ngọc Phú DCCT, từ “công lý” trong Kinh Thánh có đến 18 ngữ nghĩa. Dưới góc độ Học Thuyết Xã Hội, chúng ta xét công lý ở ba khía cạnh này: Phải tôn trọng công bằng xã hội – Phân phối tài sản hợp lý- Luật pháp phải công bằng, chính trực.

Trong mấy năm qua, nhiều mạng truyền thông lên tiếng cho công lý, nhưng tiếng vọng lại đã thấy công lý chưa?

Rồi công lý ở đâu khi mà Thánh Giá Chúa ở Đồng Chiêm bị phá nát, khi tượng Mẹ ở Đồng Đăng bị đập vỡ, khi linh mục tu sĩ bị đánh trọng thương? Công lý ở đâu khi dân Chúa bị mất nhà cửa, mất quê hương còn bị tù đày như ở Cồn Dầu chẳng hạn.

- Hoà Bình

Trong bài giảng Lễ Vọng Giáng Sinh 2008 , Đức Thánh Cha Benedictô XVI đã nói:“Chúng ta hãy cầu xin cho nền hòa bình được xuất hiện nơi đây, hòa bình mà các thiên sứ đã hát lên trong đêm thánh này”. Như thế, ngài muốn đến nền hoà bình mà thiên thần Chúa đã loan báo cho nhân loại thời Đức Kytô Thiên Sai, nền hoà bình khi con người được nhìn nhận đúng phẩm giá, nền hoà bình mà  ngài đã khẳng định trong sứ điệp hoà bình năm 2008: “nhân vị là trọng tâm của hoà bình”.

Ở Việt nam có hoà bình chưa? Học Thuyết Xã Hội dạy rằng hoà bình không chi là vắng bóng chiến tranh. Nhân vị chưa được tôn trọng, thậm chí còn bị chà đạp, thì hoà bình ở đâu?

Mới đây Đức Thánh Cha Bênêdíctô nhấn mạnh sự liên quan mật thiết giữa hoà bình và tự do tôn giáo: “Nếu quyền tự do tôn giáo không được bảo đảm và tôn trọng, thì tất cả các quyền tự do căn bản khác sẽ bị vi phạm trầm trọng dưới hình thức này hay hình thức khác, và nền hòa bình của thế giới bị đe dọa.”

- Đối Thoại

Có câu chuyện rất hài hước rằng trên chuyến xe đò về Daknông, có mấy học ngành kỹ thuật, không biết tiếng Anh, ngồi gần một hành khách ngoại quốc. Ông khách hỏi mấy câu gì đó các bạn ấy không hiểu, thế là một bạn đưa tay ra dấu như con dao cắt ngang cổ. Ông khách hết hồn, nghĩ là chàng trai doạ giết nên ông ngồi im ru. Các bạn bật cười vì các bạn chỉ muốn đùa rằng “Biết chết liền!”.

Rõ ràng việc đối thoại bất thành. Trong các lớp ngoại ngữ, một trong những hoạt động chính yếu là đối thoại. Khi làm ăn kinh doanh, người ta cũng cần đối thoại. Giữa xã hội, các các nhân và tổ chức cũng coi đối thoại như phương thế hữu hiệu để thành công.

Nhưng đối thoại là gì, đối thoại để làm gì và đối thoại như thế nào vẫn còn là vấn đề làm nhức óc nhiều người. Thậm chí những người hay dùng những từ đối thoại lại dường như không nắm được nội hàm của từ ngữ hoặc lạm dụng từ ngữ vì những lý do thuần cá nhân. Do đó, khi một người có trách nhiệm nói đến đối thoại thì lập tức làn sóng phản ứng tiêu cực lan nhanh.

Điều kiện đối thoại là “Phải coi luật luân lý phổ quát, được khắc ghi trong tâm hồn con người, là luật hữu hiệu và không thể xoá bỏ như một biểu hiện sống động của lương tri được chia sẻ của nhân loại, một “quy tắc thành văn” để chúng ta dựa vào đó mà xây dựng tương lai thế giới” (ĐGH Gioan Phaolô II, Diễn văn gửi Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc kỳ họp thứ 50).

- Tự Do

Tự do là được giải thoát. Chúa Giêsu nói “Sự thật giải thoát các con”. Không có Sự Thật thì không thể có tự do. Khi người ta không tôn trọng nhân vị và phẩm giá con người, thì sự tự do hãy còn ở xa lắm.

Cũng trong bài giảng Lễ Tết Tân Mão, Đức Cha Nguyễn Năng nói: “Ngày nay người ta nói: “Tôi tự do, tôi rao giảng về sự tự do,”. rao giảng về sự phóng túng, rao giảng về sự khoái lạc. Kêu gọi người ta sống thỏa thích, người ta loan truyền về sự phá thai, loan truyền đồng tính, loan truyền sự giàu có vật chất. Biết bao nhiêu sự lầm lạc và dối trá”

B. Vài vấn đề về Truyền Thông Công Giáo

Chính từ thực tế ấy mà mỗi người Kytô hữu, Kytô hữu giáo sĩ và Kytô hữu giáo dân, cảm thấy thao thức, muốn chung tay xây dựng xã hội trần thế theo huấn giáo của Hội Thánh. Với vai trò ngôn sứ, người Kytô hữu dùng truyền thông như khí cụ của thời đại để loan truyền các nguyên tắc và giá trị căn bản xây dựng ngôi nhà sự sống.

Trong Giáo Hội, Học Thuyết Xã Hội Công Giáo cần được phổ biến rộng rãi để làm nền tảng cho các hoạt động tông đồ giáo dân. Ngày càng có nhiều người tín hữu giáo dân tham gia vào các hoạt động của Giáo Hội. Đó là tín hiệu đáng mừng. Nhưng Giáo Hội còn khuyến khích phát triển các nhóm giáo dân, để họ học hỏi qua các nhóm, hiệp hội, phong trào.

Với Xã Hội, người giáo dân đang cố gắng đã làm tròn chức năng của mình bằng cách đưa sáng kiến, truyền đạt tinh thần Kytô giáo vào trong xã hội trần thế. Họ đang nỗ lực hội nhập vào văn hoá, giáo dục, xã hội và chính trị. Giáo Hội dạy: “Các Kytô hữu phải hoạt động sao cho toàn bộ giá trị về chiều hướng tôn giáo của văn hoá được nhìn nhận. Đây là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cấp bách đối với phẩm chất của cuộc sống con người, cả về mức độ cá nhân lẫn xã hội.”

Vai trò của ngôn sứ là nói lên sự thật. Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã nhắc nhở “đừng sợ làm nhân chứng cho phẩm giá của mỗi con người, từ lúc con người thụ thai cho đến khi chết”.

Như đã trình bày trên, Học Thuyết Xã Hội cho chúng ta hướng đi phù hợp với ước nguyện của Hội Thánh, và thứ hai, Học Thuyết này giải quyết những vấn đề nóng bỏng của truyền thông thời đại vì rõ ràng Hội Thánh đã được Chúa giao quyền và sứ mạng “cầm buộc” hay “tháo gỡ” những vấn đề của con người.

1. Truyền Thông Công Giáo là mối quan tâm của HTXHCG

Trong việc thăng tiến một nền văn hoá đích thực, giáo dân sẽ đặt trọng tâm vào các phương tiện truyền thông đại chúng, và trên hết, bằng cách kiểm tra lại những nội dung của vô số những chọn lựa mà người ta thực hiện.

“Giáo hội vui mừng sử dụng các phương tiện truyền thông để cung cấp những thông tin về chính mình và mở rộng các phương thế truyền giáo, dạy giáo lý và đào tạo, trong khi xem việc sử dụng chúng như lời đáp trả cho mệnh lệnh của Chúa: “Anh em hãy đi khắp tứ phương thiên hạ, loan báo Tin Mừng cho mọi loài thọ tạo” (Mc 16,15)” – (ĐGH. Gioan Phaolô II, Tông thư “Sự phát triển nhanh chóng”, gởi giới hữu trách truyền thông xã hội, 24.01.2005, số 7).

2. HTXH hướng dẫn Truyền Thông Công Giáo

- Giáo Hội trao tặng một truyền thống lâu dài về sự khôn ngoan, ăn rễ sâu trong Mạc Khải của Thiên Chúa và trong suy tư của con người.

- Tín hữu giáo dân sẽ coi các phương tiện truyền thông như những công cụ tạo nên và tăng cường sự liên đới.

- Bổn phận thứ nhất của những người sử dụng phương tiện truyền thông là nhận định và chọn lọc.

3. Truyền thông CG và các vấn đề tôn giáo xã hội vài năm qua

- TTCG đóng vai trò lớn lao trong việc cỗ võ Công Lý và Sự Thật; giúp dân Chúa sống liên đới;  thông tin đa chiều; giúp thắng lại những chiếc xe xã hội đang lao xuống vực.

Phần IV. KẾT LUẬN

1. Người làm truyền thông Công Giáo cần thấm nhuần HTXHCG, bằng cách đọc, suy tư, học hỏi, chia sẻ và áp dụng trong từng bài viết cũng như cách sống của mình. Chúng ta có thể tìm đọc sách “Tóm Lược Học Thuyết Xã Hội Của Giáo Hội Công Giáo” do Ủy Ban Bác Ái Xã Hội, HĐGMVN xuất bản, hoặc có thể vào đọc ở đây:

http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/justpeace/documents/rc_pc_justpeace_doc_20060526_compendio-dott-soc_vi.html

2. Chúa Giêsu là Lời mạc khải, là người mang sứ điệp truyền thông (Communicator) , và Đức Maria Mẹ Người là Đấng cộng tác đắc lực vào truyền thông. “Đức Maria vội vã đi lên miền núi…”. Chúng ta làm truyền thông thành công chỉ khi noi gương Đức Giêsu và Mẹ Maria, sống đời cầu  nguyện và gắn bó với Lời Chúa.

Gioan Lê Quang Vinh, VRNs

Câu hỏi thảo luận:

1. Bạn có quan tâm đến Giáo huấn của Hội Thánh qua các Hiến chế, Sắc lệnh, Tuyên ngôn, Thông điệp, Tông thư… không? Tại sao?
2. Bạn thấy Học Thuyết Xã Hội có quen thuộc không? Các giáo huấn ấy có được áp dụng trong xã hội ngày nay chưa?
3. Bạn sẽ áp dụng Học Thuyết Xã Hội thế nào trong việc làm truyền thông Công giáo và trong việc đánh giá các vấn đề xã hội?
4. Bạn hãy đưa ra một tình huống có thật ở xã hội ngày nay, nơi mà Học thuyết Xã Hội Công Giáo chưa được áp dụng. Bạn đề nghị một cách xử lý tình huống.

VRMI

Tôi hôm qua, trước 11:30 phút, khi chị Hiền vợ luật sư Quân ra khỏi nhà, công an đã ập vào nhà xét nhà. Đến giờ này, anh Sơn và luật sư Quân vẫn đang bị giữ tại công an quận Hoàn Kiếm. Theo một nguồn tin chưa kiểm chứng được, có thể 17:00pm hôm nay, anh Sơn và luật sư Quân được thả về.

Ngày 04/04/2011 sẽ trở thành một mốc trong tiến trình làm cho đất nước Việt Nam trở nên nhân bản hơn, và con dân Việt Nam được quyền hy vọng, ngày mọi nguời được sống trong bầu khí tự do tư tưởng, tự do thông tin và nhân phẩm được tôn trọng sắp đến rồi. Một bạn trẻ comment cho một bài viết tường thuật về vụ án tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ đã viết như sau: “Nhà nước do nhân dân dựng nên thì nhân dân có quyền lật đổ, nhân dân có quyền bắt đi tù !” Thật là một ý kiện lạ, nhưng không sai chút nào.

Điều tốt mình ước mong, thì chính mình phải góp tay thực hiện, chứ không ai thực hiển sẳn rồi mời mình “vào mâm” đâu. Chỉ có Thiên chúa mới vậy thôi ! Còn với tư cách là những người đang nghiên cứu truyền thông, chúng ta cần phải nhanh chóng thoát ra khỏi sợ hãi để sớm chủ động mở cánh của thông tin đang bị khóa chặt cho chính mình và cho nhiều người đang mong đợi sự trợ giúp đó từ chúng ta.

Những điều cần làm rõ với nhau

Trong ba tuần qua, chúng ta đã trãi quan những nghiên cứu căn bản, có thể xem đó là nhập môn của nhà báo. Với đề tài Quay phim và chụp hình, chúng ta đã kết thúc học phần thứ nhất. Theo mục tiêu của học phần này, những nghiên cứu viên thực sự dấn thân cho việc nghiên cứu này sẽ có khả năng:

- quan sát một sự kiện, biết đâu là những thông tin quan trọng mà người khác cần biết, và chỉ cần tường thuật lại những điều quan trọng đó cách nhanh chóng (5W+1H+bối cảnh, toàn cảnh).

- ý thức vai trò của mình là đưa tin, không khen và không chê, vì đó là trách nhiệm của ban thi đua hay ban khen thưởng, đồng thời cũng không có ta và địch, mà mọi người đều là bạn của nhà báo. Ai có thông tin cần cho đôc giả, khán thính giả của chúng ta thì chúng ta tiếp cận để có thông tin phục vụ.

- biết chụp một tấm hình có chủ đề và đủ sáng để người xem có thể nhận thức rõ hơn sự kiện.

Cũng trong ba tuần qua, khi theo dõi nội dung thảo luận của các tham dự viên và bài tập của từng nguời, chúng tôi nhận thấy các tham dự viên khóa này có những lối tiếp cận thông tin độc đáo, dấu hiệu cho biết có tiềm năng truyền thông chuyên nghiệp. Những cũng có những người tỏ rõ không đủ sức tham gia đến cùng do điều kiện phương tiện kỹ thuật hay thời gian hoàn tất cá yêu cầu của mỗi đề tài nghiên cứu.

Từ kinh nghiệm cá nhân của chúng tôi, cũng như thông qua việc quan sát các nghiên cứu viên của bốn khóa nghiên cứu truyền thông vừa qua do VRMI tổ chức, chúng tôi thấy một khi có dấu hiệu tiềm năng thì xem như kết quả đã có 1/2 rồi. Phần còn lại là hãy học mỉm cười với quỹ thời gian ít ỏi của mình, bắt tay làm bạn với những phương tiện không chuyên nghiệp, nhưng đã sẳn có và dấn bước hành động thì mọi sự sẽ hoàn thành.

Một vài nghiên cứu viên có những lý do chính đáng đã gởi thư riêng để xin được chuẩn miễn về một vài vấn đề cụ thể, nay xét thấy vẫn còn một số anh chị em khác cũng có những khó khăn tương tự, nên chúng tôi, với tư cách những người chịu trách nhiệm Khóa học này xin cho những giải đáp và chuẩn miễn chung cho mọi học viên như sau:

- Về việc tham gia khóa trể do “leo tường” vào facebook không nổi, mãi đến đề tài III mới vào được: Chúng tôi chấp nhận tất cả những người tham dự ít nhất là một đề tài trong ba đề tài mà chúng ta đã làm việc chung, miển là có thể tự nhờ những người đồng giúp năm vững kiến thức của các đề tài chưa kịp nghiên cứu chung. Nếu ai chưa hoàn tất hồ sơ, xin liên lạc sớm với Ban học vụ qua email: vietremi@gmail.com.

- Chưa kịp làm các bài tập của cả ba đề tài nghiên cứu: Mục tiêu của Khóa online II là tạo cho chúng ta một cơ hội rèn luyện kỹ năng, chứ không phải là một khóa học để biết và để được cấp chứng chỉ. Qủa thật, cuối khóa, VRMI sẽ cấp chứng chỉ cho những nghiên cứu viên đạt được mục tiêu của Khóa nghiên cứu, nhưng xét cho cùng, “chứng chỉ” chỉ đóng vai trò là một kỷ niệm đối với những ai học để lấy bằng, và không có gì giá trị hơn cả. Còn đối với những ai thực sự yêu thích và cố gắng thực hành để sau ba tháng mình có một kỹ năng, một khả năng truyền thông thực thụ thì “chứng chỉ” đóng vai trò một người bạn đồng hành thực sự để mình mở rộng hoạt động truyền thông chuyên nghiệp cho các tổ chức báo chí đúng nghĩa trong và ngoài nước. Ở đây, những anh chị đã làm tốt các bài tập trong ba tuần qua, kết quả đã được ghi nhận, riêng các anh chị vì những lý do như không có thời gian, cơ hội hay phương tiện mà chưa làm được các bài tập của các đề tài đã qua thì nay chúng tôi không kể nữa, tức là vẫn đồng ý để các anh chị tiếp tục nghiên cứu và đề tài tuần IV này là cơ hội để các anh chị tái hội nhập với các thành viên khác.

Đề tài IV này là một đề tài thực hành

Các anh chị trong suốt tuần này hãy thu thập thông tin để viết một Bản tin Thời Sự.

Để làm tốt bài này (đây là bài bắt buộc), các anh chị có thể làm theo ý của mình, sao cho tác phẩm tốt nhất. Nhưng nếu anh chị em nào không đủ tjự tin để chủ động làm, hãy làm từng bước theo chỉ dẫn sau đây:

1. Điều gì đang ảnh hưởng mạnh đến đời sống của bạn và những người chuing quanh bạn trong một tháng qua?

Bạn hãy xem lại trong tháng qua, điều gì thực sự làm mình lo nghĩ nhiều, điều gì làm cho cuộc sống mính phải cố gắng thay đổ thích nghi theo, hoặc điều gì làm cho kình bực bội, khó chịu? Nó chính là sự kiện thời sự trong tháng qua đối với bạn. Vì dụ xăng và điện tăng giá, xử Cù Huy Hà Vũ, đám tang ông Trịnh Xuân Tùng, thầy giáo mua dâm, … hay đơn giản hơn là việc ra mắt Xứ đoàn thiếu nhi Thánh Thể giáo xứ, cha xứ mới về nhận xứ, chợ biến thành công viên ở vùng Biên Hòa … Cái bạn chọn vừa là chủ đề vừa là “What’ rồi đó.

2. Liệt kê thông tin: Bạn liệt kê như sau:

- What: (ví dụ) – Chợ thành công viên

- Where: – Chợ Sặc, Biên Hòa, Đồng Nai, Việt Nam

- When: – đã xảy ra khá lâu, nhưng bây giờ là thời hạn quyết định (ngày cụ thể phải bổ sung là …/…/2011)

- Who: – Các tiểu thương, chính quyền phường, thành phố, tỉnh, chủ đầu tư xây dựng công viên…

- Why: – Chủ trương tỉnh muốn thành phố có công viên? Tỉnh sau khi bán cho một doanh nghiệp, nhưng dân phản đối, bây giờ không thu tiền được, nên ép làm công viên cho bỏ ghét? Hay lý do khác …?

- How: – Diễn tiến thành lập chơ ngày xưa (có ý kiến của người gia kể về chợ sặc xưa), diễn tiến thành lập dự án công viên (có ý kiến của linh mục nhà thờ Hà Nội, của tiểu thương, của chính quyền và của vài người khác …)

- Toàn cảnh: – Chợ Sặc gần khu dân cư, gần nhà thờ, ngay trên quốc lộ thuận tiện cho việc mua bán

- Bối cảnh: – Chợ có từ thời dân di cư từ bắc vào Nam năm 1954, có truyền thông lâu đời, dân cư trong vùng sống nhiều chuc năm hờ chợ sặc này, chợ sặc này có nét văn hóa gì đặc biệt nói luôn ….

Làm được đầy đủ như thế này bạn sẽ chuẩn bị có một tác phẩm báo chí hay rồi đó.

3. Viết thành bài báo: Dựa trên data ở trên, bạn hãy căn cư vào Quy ước viết tin (đề tài I) để viết: Cái gì quan trọng nhật (gây xúc động cho dân, cho mình nhất) viết trước, cái nào ít quan trọng hơn viết sau dần. Nhờ không cần phải khuyên hay khuyến cáo ai phải làm cái này hay không được làm cái kia. Đó không phải ytrách nhiệm của chúng ta.

4. Tự biên tập: kiểm tra lại xem bài viết của mình đã đủ các thông tin quan trọng chưa: 5W+1H+Bối cảnh và toàn cành.

5. Nộp bài: nếu không tự tin, xin người đồng hành đọc và cho ý kiến để điều chính trước khi nộp.

6. Hãy tự thưởng mình một tô phở hay một ly sinh tố tuỳ thích, vì đó đã là tác phẩm vũ đại của mình rồi. Nếu có ai chê là vì người ta không hiểu được tâm ý của mình chứ không phải mình viết dỡ. vậy thôi ! Nhưng nếu mình nghĩ lại rằng mình cần phải giúp người ta hiểu được tâm ý của mình thì nhân loại này sẽ hạnh phúc hơn thì lần sau nhờ làm bảng liệt kê thông tin đầy đủ hơn và tập viết những từ dùng đơn giản hơn. Nhất là sau khi viết xong, nhờ một người quen đọc và hỏi xem họ hiển bài này nói cái gì?

Thật là đơn giản, và còn hạnh phúc hơn nếu chúng ta biết rằng có nhiều người đang mong đọc tin thời sự của chúng ta lắm.

Bây giờ thì các nghiên cứu viên đã sẳn sàng cho tuần mới chưa?

Hãy bắt đầu đi các bạn. Mọi khó khăn có thể giải quyết bằng đôi tay nhỏ bé và phương tiện tối thiểu mà bạn đang có, vì Chúa luôn cở với các bạn. hãy trao cho Chúa những khó klhăn khi làm bày thực tập bắt buộc này để cầu nguyện cho người anh em của chúng ta là Paulus Lê Sơn và cho những ai đang thành tâm tìm kiếm chân lý, dấn thân phục vụ cho sự thật trên đất nước chúng ta.

An Thanh, CSsR

VRMI (29.03.2011) - Sai Gòn – Đề tài hôm nay sẽ kết thúc giai đọan một của Online II. Cũng có thể gọi ba đề tài này là phần dẫn nhập kỹ năng truyền thông. Bây giờ chúng ta sẽ bàn với nhau đề tài thứ ba: Quay phim và chụp hình. Đề tài này không trình bầy những kiến thức và nội dung để giúp các nghiên cứu viên trở thành nhiếp ảnh gia hay nhà quay phim chuyên nghiệp, mà chỉ dừng lại ở mức độ của những người làm báo cần những tấm hình hay đoạn phim mình họa mà thôi.

Một cuộc chơi đơn giản

- Ánh sáng hậu cảnh

- Bí quyết quay video phỏng vấn cá nhân

- Bố cục khung hình cân bằng

- Mẹo quay phim đẹp hơn

- 7 lỗi “chết người” khi quay phim

- Kiểm tra máy quay qua chất lượng phim

- 9 “yếu quyết” mua máy quay phim số

Ánh sáng sau lưng quá nhiều

Ánh sáng và hậu cảnh

Ánh sáng là một trong những yếu tố hàng đầu khi quay phim, chụp ảnh

Tránh lấy hình tại các vùng có độ tương phản cao của ánh sáng: vùng sáng và tối, ánh nắng cường độ mạnh và bóng râm.

đừng đặt chủ thể đang phát biểu đứng cạnh cửa sổ đầy ánh sáng hoặc một bức tường trắng hay đứng ở vị trí nắng rọi phía sau lưng.

Cách tốt nhất là hãy lấy hình ở vị trí mặt trời hướng về chủ thể

Ánh sáng ”xiên” là lựa chọn an toàn

Bí quyết chụp hình và quay video phỏng vấn cá nhân

1. Chọn thời gian chụp hình và quay phim thích hợp cho cả người phỏng vấn cũng như chủ thể.

2. Bối cảnh của buổi trò chuyện phải là nơi giúp chủ thể thoải mái, tự nhiên trò chuyện, không bị căng thẳng, bối rối. Chủ thể có thể ngồi trên chiếc tràng kỉ, ghế bành ở phòng khách hay hiên nhà…

lưu ý nơi quay phim không được quá ồn. Và nhớ dọn dẹp gọn các vật dụng nhỏ linh tinh không gây “rác” khung hình .

3. Chủ thể có thể mang theo một bức ảnh cũ . Bức ảnh giúp câu chuyện thêm sinh động.

4. Người phỏng vấn nên ngồi phía trước chân máy quay phim, đối diện với chủ thể. Lưu ý đừng ngồi chắn góc quay  của chủ thể.

5. Tập trung vào nội dung trò chuyện, nên hỏi rõ ở những điểm mà chủ thể nói mơ hồ, khó hiểu…

6. Nên chia nội dung phỏng vấn ra thành nhiều “tập” và mỗi lần quay nên tập trung vào một phần nội dung và biên tập lại sau, thay vì vội vàng quay đuổi trong một lần quay.

7. Hãy để nhân vật của bạn thể hiện rõ nét nhất các cá tính và một vài thói quen riêng đáng yêu của họ qua đoạn phim chân dung về họ.

8. Tránh di chuyển máy quay không cần thiết. Và việc lạm dụng kĩ thuật zoom và lia máy cho thấy tính a-ma-tơ  của người cầm máy. Khung hình phải đứng yên 7-10 giây. Thông thường chuyển cảnh, người ta sẽ “tạm dừng” cho đến khi chọn được cảnh rồi thì tiếp tục “quay”. Chỉ zoom hay lia máy khi thật sự cần.

9. Khi chủ thể nhìn thẳng vào ống kính máy quay, nên canh chỉnh hình chủ thể vào trung tâm khung hình. Khi họ nhìn ngang, hãy đặt chủ thể vào 1/3 khung hình, nhìn về phía 2/3 còn lại của khung hình.

Để quay phim đẹp hơn

1.Sử dụng chế độ lấy nét bằng tay nếu máy quay có hỗ trợ tính năng này.

2. Thiết lập chế độ cân bằng trắng riêng cho từng địa điểm.

3. Khi quay phim ngoài trời, luôn chọn vị trí mặt trời ở sau lưng bạn.

4. Lên kế hoạch quay trước khi bấm máy. Bạn phải luôn chuẩn bị sẵn ý tưởng hoàn chỉnh trước khi bắt đầu bấm máy.

5. Sử dụng chân máy hoặc thiết bị ổn định hình ảnh khác.

6. Để tay cầm máy chắc chắn, hãy hình dung chiếc máy quay trong tay là một cốc cà phê đầy nóng hổi và giữ thật cẩn thận.

7. Zoom để lấy hình đẹp hơn.

8. Chỉ di chuyển máy quay khi cần thiết.

9. Quay ổn định (không zoom hay lia máy) ít nhất trong vòng 10 giây. Điều này không gây khó chịu về thị giác cho người xem.

10. Trong lúc quay phim, hãy kín đáo để chủ thể được tự nhiên và máy quay có thể lấy được những cảnh đẹp nhất, thật nhất của nhân vật.

Bảy điều nên tránh

1. ”Săn đầu người” – luôn đặt chủ thể vào trung tâm khung hình : Bạn đừng quên rằng chủ thể chính là nhân vật chính cho đoạn phim. Mỗi frame hình tập trung vào chủ đề và chủ thể nhưng mỗi frame hình này lại có vị thế riêng và là không gian sáng tạo đầy thách thức cho người cầm máy.

2. Lạm dụng tính năng zoom màn hình : Zoom màn hình là một tính năng thú vị. Nhưng nếu tính năng này bị lạm dụng nó sẽ khiến đoạn phim bị đổ rất đáng tiếc.

3. “Mọc rễ” với máy quay – luôn đứng một chỗ thay vì tìm các góc quay thú vị khác nhau: Lỗi này xuất hiện khi người cầm máy quá chăm chú vào ống kính và thao tác mà quên mất mình cần phải di chuyển để lấy hình từ những góc khác nữa.

4. Lia máy trên mọi cảnh quay: Quét qua toàn cảnh sự kiện là một cách tốt để giới thiệu không gian và bầu không khí chung của câu chuyện đoạn phim chuyển thể. Nhưng đây tuyệt đối không thể là một kĩ thuật phải sử dụng nhiều.

5. ”Làm cao” – quay mọi thứ ngang tầm mắt: Hãy thay đổi tầm cao đó để không để lọt những điều thú vị khỏi khung hình của bạn và bạn sẽ thấy rằng kinh nghiệm này rất đáng giá

6. ”Quay tỉa” – chỉ lấy hình từng đoạn ngắn 2-3 giây: Hãy tự tin thực hiện các đoạn phim thực thụ. Đừng mô tả diễn biến của sự kiện chỉ với những hiệu ứng chuyển cảnh.

7. “Hậu cảnh chói lóa” – quá nhiều ánh sáng rọi vào hậu cảnh thay vì phải chiếu sáng chủ thể

Kiểm tra máy quay phim và chất lượng phim

Bước 1: Đặt một vài tĩnh vật nhỏ lên bàn. Hãy chọn một nhóm đồ vật đa dạng về màu sắc, hình dáng và các bề mặt phản chiếu. Ngoài ra, cần phải có một số vật có màu gần với màu trắng đơn sắc.

Bước 2: Quay phim các tĩnh vật nói trên trong điều kiện ánh sáng tốt. Lưu ý đảm bảo vùng quay phim phải được chiếu sáng tốt.

Bước 3: So sánh hình ảnh khi xem lại đoạn phim trên máy với hình ảnh tĩnh vật thật.

Hình ảnh đạt chất lượng khi các vật thể trắng phải có màu thật với vật thể thực tế, không bị ám vàng hoặc xanh.

Nếu các vật thể trắng trông không đúng màu sắc thực, hãy sử dụng tính năng chỉnh cân bằng trắng để hiệu chỉnh ảnh.

Bước 4: Quan sát màu sắc của các hình ảnh trong đoạn clip vừa quay. Đoạn phim đạt yêu cầu phải có độ sáng gần với vật thể thực nhất mà không bị chói hay nhìn không thật.

Bước 5: Kiểm tra độ phơi sáng của ảnh. Vấn đề chính cần lưu ý ở đây là hình ảnh phải rõ đến từng chi tiết nhỏ. Hãy xem các vật thể trên bàn có sắc nét trong đoạn clip quay tĩnh vật hay không.

Bước 6: Kiểm tra phạm vi lấy hình tốt của máy. Các vật thể phản quang trong số các tĩnh vật sẽ giúp bạn kiểm tra điều này. Hãy xem liệu các hình ảnh phản chiếu có sắc nét không?

Bước 7: Lưu ý xem hình ảnh có bị đốm, đứt quãng hoặc bị hạt? Hiện tượng nhiễu hình ảnh như miêu tả là “thương hiệu” của chiếc máy quay không đáng tin cậy về chất lượng.

Bước 8: Tìm hiểu, so sánh các mẫu máy quay khác nhau trên các trang bán hàng trực tuyến. Việc đối chiếu trực tiếp từng mẫu máy với nhau sẽ giúp bạn quyết định đúng hơn về chiếc máy quay cho chất lượng phim tốt.

9 điều lưu ý khi mua máy quay phim kỹ thuật số

1. Đừng quan tâm đến Zoom kĩ thuật số, chỉ tập trung vào Zoom quang học (Optical zoom) .

2. Số megapixel không quá quan trọng như bạn tưởng : không đầu tư cho số megapixel khổng lồ vì phải lưu trữ nhiều. Hãy chọn con số vừa phải, ở mức trung bình.

4. Khả năng hoạt động trong điều kiện thiếu sáng của máy : Điều này cần thiết vì yếu tố ánh sáng ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng video quay được.

6. Có khái niệm cơ bản về các định dạng video: sẽ giúp bạn chọn được máy quay hỗ trợ các chuẩn quay tương thích với các thiết bị đầu ra sẵn có ở nhà…

7. Kiểm tra độ sáng màn hình LCD dưới ánh nắng : nên mua máy vào ban ngày để kiểm tra độ sáng màn hình LCD của máy dưới ánh sáng tự nhiên.

Dưới đây là những tấm hình có thể giúp chúng ta hình dung dễ hơn những đề nghị ở trên: